دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

کولیک کلیوی یا درد ناشی از وجود سنگ در دستگاه ادراری - علایم و تسکین

کلیه، دستگاه ادراری، رنال کولیت، کولیک کلیوی، قولنج کلیوی، درد کلییه، سنگ کلسیمی، سنگ سیستین، سنگ اسید یوریک، سنگ اسنرووایت، لیتوتریپسی موج شوک اکستراکورپوریال (ESWL)، دفع سنگ کلیه، اسکوپ

شایع‎ترین شکل تبارز کولیک کلیوی درد است که می‎تواند در سمت صدمه دیدۀ بدن و بین دنده‎های پایینی و کفل بروز کند، و نیز دردی است که به شکم و کشالۀ ران گسترش پیدا می‎کند.

مقالات ارولوژی / نفرولوژی

• جون جانسون، دکتر استیسی سمپسون
• ترجمه فرهنگ راد

کولیک کلیوی (رنال کولیک) درد ناشی از وجود سنگ در دستگاه ادراری (یورولیتیازیس) است. این درد ممکن است در هر نقطه از دستگاه ادراری، شامل ناحیۀ کلیه‎ها تا مجرای ادرار، مثانۀ ادراری و حالب، بروز کند.
سنگ‎ها ممکن است در هر نقطه از نواحی نام برده ظاهر شوند و نیز می‎توانند اندازه‎های متفاوتی داشته باشند. اغلب سنگ‎ها بر اثر تجمع مواد معدنی یا دیگر مواد مثل اسید اوریک ایجاد می‎شوند، موادی که می‎توانند درون ادرار به یکدیگر بچسبند و یک تودۀ صُلب و سخت ایجاد نمایند.
گزینه‎های درمانی متعددی برای سنگ‎های ادراری وجود دارد. بسیاری از این سنگ‎ها بدون مداخلۀ جراحی دفع می‎شوند که این، مدیریت کولیک کلیوی را به‌یک نگرانی اولیه در طول درمان تبدیل می‎کند.

[مطالب این مقاله:]
• علایم
• علل
• درمان و انواع
• مدیریت درد
• پیشگیری
• دورنما

علایم
علایم کولیک کلیــوی بر مبنای اندازۀ سنگ و محل قرارگیری آن در دستگاه ادراری متفاوت است. برخی سنگ‎های کوچک فقط سبب ایجاد کولیک کلیوی خفیف می‎شوند، و فرد می‎تواند بدون تحمل ناراحتی زیاد آنها را از راه ادرار دفع کند.
سنگ‎های بزرگ‌تر سبب ایجاد دردهای مشقت‌بار می‎شوند به ویژه اگر به هر نقطه‎ای در دستگاه ادراری مثل محل تلاقی کلیه‎ها با این سیستم، یا مثانۀ ادراری یا حالب برسند و به آن بچسبند.
شایع‎ترین شکل تبارز کولیک کلیوی درد است که می‎تواند در سمت صدمه دیدۀ بدن و بین دنده‎های پایینی و کفل بروز کند، و نیز دردی است که به شکم و کشالۀ ران گسترش پیدا می‎کند.
درد به صورت موج‌هایی بروز می‎کند که هر یک از آنها به مدت 20 تا 60 دقیقه ادامه دارد و در فاصلۀ میان هجوم این دردها دوره‌های تسکین درد فرا می‎رسد.
کولیک کلیوی فقط یکی از علایم ناشی از سنگ‎های ادراری است. دیگر علایم که به صورت معمول در کنار کولیک کلیوی بروز می‎کنند شامل موارد زیر است:
• درد یا دشواری برای ادرار کردن
• وجود خون در ادرار که ممکن است به آن رنگی صورتی، قرمز یا قهوه‎ای بدهد
• بدبو شدن ادرار
تهوع
استفراغ
• وجود اجزاء ریز درون ادرار
• احساس نیاز مداوم به ادرار کردن
• کف‎آلود شدن ادرار
• ادرار کردن به میزان بیشتر یا کمتر از میزان نرمال
نشانه‎های عفونت دستگاه ادراری ممکن است در برخی موارد مشاهده شود. این نشانه‌ها شامل تب، لرز، و تعریق سرد است. هر فردی که دچار این علایم شده باشد باید به پزشک مراجعه کند.
هر فردی که در کنار علایم کولیک کلیوی دچار علایم مندرج در فهرست زیر شده باشد باید بلافاصله به سرویس خدمات پزشکی اورژانس مراجعه کند:
• ناتوانی کامل در ادرار کردن
• استفراغ خارج از کنترل
• تب بالای 38.5 درجه سانتی‎گراد

در همین زمینه بیشتر بخوانیم:

احتباس ادرار یا شاشبند در بزرگسالان، کودکان، و بچه‎های نازاده

علل
کولیک کلیوی به علت چسبیدن یک سنگ به دستگاه ادراری ایجاد می‎شود. این اتفاق معمولاً در حالب رخ می‎دهد، که در آن سنگ مورد اشاره در هنگام عبور، در ناحیۀ محیط بر خود گسترش پیدا می‎کند. التهاب و فشار ناشی از محدود شدن جریان ادرار امکان بروز دارد.
حالب در عین حال ممکن است دچار اسپاسم شود. این وضعیت دردناک است زیرا حالب در وضعیتی نیست که بتواند درون خود سنگی نگه دارد.
سنگ‎های ادراری ممکن است از تعداد زیادی مواد شیمیایی و معدنی تشکیل شده باشند که به علت ریسک فاکتورهای متعددی ایجاد می‎شوند. ریسک فاکتورهای توسعۀ سنگ ادراری شامل موارد زیر است:
• وجود مقدار بیش از حد کلسیم در ادرار
• بیماری‎های دستگاه گوارش مثل بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو
نقرس، که بر اثر تجمع بیش از حد اسید اوریک ایجاد می‎شود
• برخی داروها
• سیستینیوری
چاقی
• جراحی در دستگاه گوارش مثل جراحی بای‌پاس گاستریک
کم‎آبی بدن
• داشتن تاریخچۀ خانوادگی یورولیتیازیس

درمان و انواع
پزشکان اغلب اوقات برای بررسی افزایش احتمالی سطح مواد تشکیل دهندۀ سنگ در بدن از آزمایش‎های خون استفاده می‎کنند. تست‎های تصویربرداری مثل اشعه ایکس، CT اسکن یا اولتراسوند نیز می‎توانند به مشخص کردن محل شکل‎گیری هر سنگ قابل ملاحظه‎ای در دستگاه ادراری کمک کنند.
درمان پزشکی اغلب اوقات به نوع سنگی که فرد بدان مبتلا است بستگی دارد. انواع مختلف سنگ که در زیر فهرستی از آنها آمده است، وجود دارد:
• سنگ‎های کلسیمی شایع‎ترین انواع سنگ‎ها بوده و از اگزالات کلسیم ساخته شده‎اند
• سنگ‌های اسید اوریک زمانی شکل می‎گیرند که غلظت این اسید در ادرار افزایش پیدا می‎کند
• سنگ‎های سیستین نادرند و بر اثر اختلال سیستینیوری شکل می‎گیرند
• سنگ‎های استرووایت ناشایع‌ترین انواع سنگ ادراری هستند که توسط برخی باکتری‎ها در دستگاه ادراری ایجاد می‎شوند
اغلب سنگ‎های ریز قابل دفع محسوب می‎شوند. در واقع تا 80 درصد سنگ‎ها از طریق ادرار از بدن دفع می‎شوند. دکترها به بیماران سیراب نگه داشتن بدن را توصیه کرده و ممکن است داروهای ضد درد برای کمک به مدارا با درد در هنگام پایش سنگ‌ها برای دفع آنها تجویز کنند.
طیفی از اقدامات پزشکی برای کمک به برداشتن سنگ‎ها و تخفیف کولیک کلیوی وجود دارد که عبارتند از:
• یوریتروسکپی هدایت شدۀ استخراج سنگ: این نوعی اقدام جراحی تهاجمی است که در آن دکتر یک اسکپ باریک مجهز به نور و دوربین را در دستگاه ادراری وارد می‎کند تا محدودۀ شکل‌گیری سنگ را مشخص کرده و آن را خارج سازد.
• لیتوتریپسی موج شوک اکستراکورپوریال (ESWL): یک درمان غیر تهاجمی و فرآیندی است که در آن از امواج کوچک صدا در کلیه‎ها برای شکستن سنگ‎ها و قطعه قطعه کردن آنها استفاده می‎شود. این قطعات ریز در مرحلۀ بعد از طریق ادرار دفع می‎شوند.
• نفرولیتوتومی پری‌کوتانئوس: این عمل به طور معمول تحت بیهوشی عمومی انجام می‎شود. عمل مزبور شامل ورود به کلیه از طریق ایجاد یک شکاف کوچک در پشت بیمار و استفاده از اسکپ مجهز به نور برای برداشتن سنگ است.
• جاگذاری استنت: برخی اوقات، پزشکان یک استنت نازک را برای کمک به تخفیف انسداد و تقویت جریان دفع سنگ‎ها در حالب جاگذاری می‎کنند.
• جراحی باز: برخی از افراد که قادر به دفع سنگ نیستند ممکن است به جراحی باز نیاز داشته باشند، اما این نوع عمل دورۀ ریکاوری طولانی‎تری دارد. دکترها اغلب سعی می‌کنند تا سنگ‎ها را برداشته یا آنها را به قطعات ریز تبدیل کنند که بیمار بتواند بدون تن در دادن به جراحی باز آنها را دفع کند.
درمان همچنین ممکن است شامل داروهای طراحی شده برای کمک به تخفیف علایم یا کاهش انباشت سنگ‎ها باشد. این درمان‎ها شامل موارد زیر است:
• آنتی‎بیوتیک
• عامل‎های قلیایی کننده
• کورتیکوستروئیدها
• بلوک کننده‎های کانال کلسیم
• بلوک کننده‎های انتخابی آلفا - 1

مدیریت درد
مدیریت درد یک گام اساسی در درمان است زیرا می‎تواند کیفیت زندگی فرد را تا هنگام دفع سنگ بهبود بخشد. وقتی هنوز فرد با علایم سنگ درگیر است، پزشکان ممکن است داروهایی را برای آرام کردن دستگاه گوارش و کنترل تهوع و استفراغ تجویز کنند.
برخی از مردم ممکن است به بستن پک‌های گرم به پهلو یا کمر خود پاسخ دهند، زیر این کار اسپاسم‎های عضلانی مرتبط به کولیک کلیوی را کاهش می‎دهد.

پیشگیری
اجتناب از کولیک کلیوی با پیشگیری از تشکیل سنگ‎هایی شروع می‎شود که عامل ایجاد آن محسوب می‎شوند. دکترها ممکن است به فرد توصیه کنند که میزان مصرف مایعات خود را افزایش و مقدار مصرف نمک را کاهش دهد.
دکتر ممکن است برای فرد دچار سنگ‌های دستگاه ادراری اگزالات کلسیم مصرف دیورتیک تیازید را توصیه کند. در حالی که مصرف مایعات بیشتر ممکن است به بهبود کولیک کلیوی منجر شود، یا نشود، یا به دفع سنگ‎ها از طریق دستگاه ادراری کمک کند، در هر صورت این کار دستکم مانع کم‎آبی بدن می‎شود.
بسیاری از مردم در عین حال از خوردن غذاهای مفید سرشار از طیفی از غلات کامل، سبزیجات، میوه، و پروتئین فاقد چربی سود می‎برند. دکترها در عین حال ممکن است افزایش میزان مصرف مرکباتی مثل پرتقال، لیمو یا گریپ‎فروت را به مردم توصیه کنند.

دورنما
بسیاری از سنگ‎های دستگاه ادراری خود به خود دفع می‎شوند، اما کماکان امکان بروز کولیک کلیوی (رنال کولیک) بر اثر آنها وجود دارد. پزشکان اغلب اوقات به دنبال بهترین گزینه‎های تلفیقی درمان پزشکی و جراحی برای کمک به شکستن سنگ‎های بزرگ‎تر و ایجاد امکان دفع آنها هستند.
احتمال تشکیل مجدد سنگ‎ها در دستگاه ادراری پس از انجام درمان موفقیت‎آمیز نیز وجود دارد. رعابت موازین پیشگیری می‎تواند به اجتناب از شکل‎گیری مجدد سنگ‌ها در آینده و کاهش علایم کولیک کلیوی کمک کند./

Source:
What is renal colic? Symptoms and relief
Last reviewed Mon 25 December 2017
By Jon Johnson
Reviewed by Stacy Sampson, DO

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

کرم‌ بی‌حسی مؤثرترین کاهش دهندة درد برای واکسیناسیون اطفال است

آیا فیبرومیالژی واقعیت دارد؟ باورهای غلط رایج در مورد این بیماری

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.