دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

بیماری مزمن کلیه در حال حاضر هیچ درمانی ندارد. به هر جهت، برخی درمان‎ها می‎توانند نشانه‌ها و علایم بیماری را کنترل کرده، عوارض آن را کاهش دهند، و سیر پیشرفت بیماری را کُند کنند.

مقالات ارولوژی / نفرولوژی
تغییر اندازه و نوع قلم متن

• کریستین نوردکویست، کاریسا استیفنز
• ترجمه هامیک رادیان

بیماری مزمن کلیه یک بیماری با روند کند و در عین حال پیشروندۀ از دست رفتن عملکرد کلیه در طول چندین سال است. در نهایت این بیماری باعث ایجاد نارسایی کلیوی دایمی می‎شود.
بیماری مزمن کلیه که زیر عنوان نارسایی مزمن کلیوی، بیماری مزمن کلیوی، یا نارسایی مزمن کلیه نیز شناخته می‎شود، بسیار بیش از آنچه مردم فکر می‎کنند گسترش دارد. این بیماری اغلب اوقات تا مراحل پیشرفتۀ خود کشف و تشخیص داده نشده باقی می‌ماند.
این موضوع غیر نرمال نیست که مردم زمانی متوجه ابتلا خود به بیماری مزمن کلیه شوند که حد کارآیی کلیه به 25 درصد میزان نرمال رسیده باشد.
از آنجا که نارسایی کلیه پیشرفت می‎کند و عملکرد این ارگان به شدت مختل می‎شود، امکان تجمع سطوح خطرناک مواد و مایعات زائد وجود دارد که می‎توانند به سرعت در بدن افزایش یابند. درمان با هدف متوقف یا کند کردن روند پیشرفت بیماری انجام می‎شود - و این کار معمولاً از طریق کنترل عوامل زیربنایی موجب بیماری اصورت می‎گیرد.

[مطالب این مقاله:]
• علایم
• مراحل
• درمان
• رژیم غذایی
• علل
• تشخیص
• عوارض
• پیشگیری

علایم
بیماری مزمن کلیه در تقابل با نارسایی حاد کلیه یک بیماری کندگذر و دارای پیشرفت تدریجی است. حتی اگر یک کلیه از عملکرد خود باز بماند کلیۀ دیگر عملکرد نرمال خود را ادامه می‎دهد. این موضوع غیر معمول نیست که تا هنگام پیشرفت قابل توجه بیماری و رسیدن زمان شدت گرفتن نشانه‎ها و علایم، این بیماری کشف نشده و نادیده گرفته شده باقی بماند. در هنگام پیشرفت بیماری اغلب آسیب‌های ناشی از آن غیر قابل برگشت خواهند بود.
این موضوع مهم است که مردم در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری کلیه عملکرد کلیه‌های خویش را منظماً مورد بررسی قرار دهند. کشف زودهنگام نارسایی کلیه به پیشگیری از آسیب‌دیدگی جدی کلیه کمک می‎کند.
شایع‎ترین نشانه‎ها و علایم بیماری مزمن کلیه شامل موارد زیر است:
آنمی
• وجود خون در ادرار
• تیره رنگ شدن ادرار
• کاهش هشیاری ذهنی
• کاهش برون‎ده ادراری (کاهش میزان ادرار)
• ادم - تورم دست، پا، و قوزک پا (در صورت شدت ادم صورت نیز درگیر خواهد شد)
خستگی مفرط
• هیپرتانسیون
• بی‎خوابی
خارش پوست، که می‎تواند دایمی شود
• فقدان اشتها
• بروز اختلال نعوظ در مردان (مردان در رسیدن به نعوظ و حفظ آن دچار مشکل می‎شوند)
تکرر ادرار، به ویژه در اوقات شب
• کرامپ‌های عضلانی
• پیچش عضلانی
تهوع
• احساس درد در پهلوها یا میانۀ ناحیۀ پایین پشت و کمر
تنگی نفس
• وجود پروتئین در ادرار
• بروز تغییرات ناگهانی در وزن بدن
• سردردهای غیر قابل توجیه

مراحل
تغییرات میزان GFR (دامنۀ فیلتراسیون گلومرولار) می‎تواند میزان پیشرفت بیماری کلیه را ارزیابی کند. در انگلستان، و بسیاری از دیگر کشورها، مبنای طبقه‌بندی بیماری کلیه به قرار زیر است:
مرحله 1: GFR نرمال است. به هر جهت، شواهد مبنی بر وجود بیماری کلیه مشهود است.
مرحله 2: دامنۀ GFR کمتر از 90 میلی‎لیتر است، و شواهد دال بر وجود بیماری کلیه کشف شده است.
مرحله 3: دامنۀ GFR کمتر از 60 میلی‎لیتر است، فارغ از آنکه شواهد مبنی بر بیماری کلیه مشهود باشد یا خیر.
مرحله 4: دامنۀ GFR کمتر از 30 میلی‎لیتر است، فارغ از آنکه شواهد مربوط به بیماری کلیه کشف شده باشد یا خیر.
مرحله 5: دامنۀ GFR کمتر از 15 میلی‎لیتر است. نارسایی کلیوی بروز کرده است.
اکثر بیماران دچار بیماری مزمن کلیه به ندرت از مرحلۀ 2 رد می‎شوند. این موضوع اهمیت دارد که برای پیشگیری از آسیب‎دیدگی شدید، بیماری کلیه در مراحل اولیه تشخیص داده و درمان شود.
بیماران دچار دیابت باید به صورت سالانه مورد آزمایش قرار گیرند، که در آن میکروآلبومینوری (مقادیر اندک پروتئین) در ادرار اندازه‌گیری می‎شود. این تست می‎تواند نفروپاتی دیابتی زودرس (آسیب‌دیدگی زودرس مرتبط به دیابت) را کشف کند.

درمان
بیماری مزمن کلیه در حال حاضر هیچ درمانی ندارد. به هر جهت، برخی درمان‎ها می‎توانند نشانه‌ها و علایم بیماری را کنترل کرده، عوارض آن را کاهش دهند، و سیر پیشرفت بیماری را کُند کنند.
بیماران دچار بیماری مزمن کلیه به طور معمول نیازمند مصرف مقادیر زیادی دارو هستند. درمان‎ها در این مورد شامل موارد زیر است:

درمان آنمی
هموگلوبین ماده‎ای در سلول‎های قرمز خون است که اکسیژن حیاتی را به سراسر بدن می‎رساند. اگر سطح هموگلوبین خون پایین باشد، بیمار دچار آنمی است.
برخی بیماران مبتلا به بیماری کلیه که دچار آنمی هستند به انتقال یا تزریق خون نیاز دارند. بیمار دچار بیماری کلیه به طور معمول ناچار از استفاده از مکمل‎های آهن است، که به شکل مصرف روزانۀ قرص‎های فروس سولفات به بیمار تجویز، و نیز گاه به صورت تزریقی به بیمار داده می‎شود.

توازن فسفات
مردم دچار بیماری کلیه ممکن است قادر به محو کامل فسفات در بدن خود نباشند. به بیماران توصیه می‎شود تا میزان مصرف فسفات خود را از طریق منابع غذایی کاهش دهند - این توصیه به طور معمول بدین معنی است که بیمار باید مصرف فرآورده‎های لبنی، گوشت قرمز، تخم مرغ و ماهی خود را کم کند.

فشار خون بالا
هیپرتانسیون یک مشکل شایع در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه محسوب می‎شود. برای محافظت از کلیه‎ها و به تبع آن کاهش سیر پیشرفت بیماری این موضوع مهم است که بیمار بتواند فشار خون خود را کاهش دهد.

خارش پوست
آنتی‎هیستامین‎هایی مثل کُلرفنرامین ممکن است به تسکین علایم خارش کمک کنند.

داروهای ضد ناخوشی
اگر تجمع مواد سمی در بدن بر اثر ناکارآیی کلیه‎ها بروز کند، بیمار احساس ناخوشی (تهوع) خواهد کرد. داروهایی مثل سیکلیزین یا متوکلوپرامید می‎توانند در این مورد مفید باشند.

داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs)
از مصرف این داروها که از جملۀ آنها می‏توان از آسپیرین یا ایبوپروفن نام برد باید اجتناب کرد، مگر اینکه مصرف آنها بر مبنای تجویز دکتر انجام شود.

درمان مرحلۀ نهایی بیماری
این مرتبط به هنگامی است که میزان کارآیی کلیه‎ها به 10 تا 15 درصد ظرفیت نرمال آنها رسیده باشد. موازین مورد استفاده - رژیم غذایی، دارو، و درمان‌های مربوط به کنترل علل زیربنایی - دیگر کافی نیستند. کلیه‎های بیماران در مرحلۀ نهایی بیماری کلیه دیگر به خودی خود قادر به انجام وظایف خود نخواهند بود - بیمار برای زنده ماندن در این مرحله نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه خواهد داشت.
اغلب پزشکان سعی می‎کنند تا در حد امکان نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه را به تأخیر بیندازند زیرا این امور ریسک پیامدهای بالقوه جدی را به همراه دارند.

دیالیز کلیه
دیالیز هنگامی انجام می‎شود که کلیه‎ها دیگر قادر نیستند تا وظیفۀ خود را به طور کامل انجام دهند. دیالیز خطرات جدی شامل عفونت به همراه دارد.
دو نوع اصلی دیالیز وجود دارد. هر یک از این دو نوع زیرنوع‎های خاص خود را دارد. دو نوع اصلی دیالیز شامل موارد زیر است:
همودیالیز: خون به خارج بدن پمپاژ شده و از یک دستگاه دیالیزر (کلیۀ مصنوعی) عبور می‎کند. بیمار به طور متوسط سه بار در هفته تحت همودیالیز قرار می‎گیرد. هر جلسۀ دیالیز دستکم سه ساعت طول می‎کشد.
کارشناسان اکنون تأیید می‎کنند که بیشتر شدن جلسات دیالیز به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک می‎کند، و ماشین‎های دیالیز با کاربرد خانگی این استفادۀ منظم‎تر از همودیالیز را امکان‌پذیر می‎سازند.
دیالیز پریتونئال: خون در ناحیۀ شکم خود بیمار فیلتر می‎شود. این کار در حفرۀ پریتونئال انجام می‎گیرد که حامل شبکۀ گسترده‌ای از رگ‎های خونی کوچک است. یک کاتتر در شکم جایگذاری می‎شود که در آن یک محلول دیالیز تزریق شده و هر زمان که نیاز به خارج کردن مواد زائد و مایع اضافی باشد، تخلیه انجام می‎گردد.

پیوند کلیه
پیوند کلیه برای بیمارانی که جدا از نارسایی کلیه هیچ دورنمای دیگری پیش رو ندارند در مقایسه با دیالیز گزینۀ بهتری است. با وجود این کاندیدای انجام پیوند کلیه باید تا زمان پیدا شدن اهدا کنندۀ کلیه مناسب انجام دیالیز را ادامه دهد.
برای به حداقل رساندن ریسک پس زدن کلیۀ جدید، اهدا کنندۀ کلیه و گیرندۀ آن باید گروه خون، پروتئین‎های سطح سلولی و آنتی‎بادی‌های یکسان داشته باشند. برادران و خواهران و خویشاوندان نزدیک به طور معمول بهترین گزینه‎ها برای اهداء کلیه محسوب می‎شوند. اگر دسترسی به اهدا کنندۀ زنده مقدور نباشد، جستجو متمرکز بر یافتن اهدا کنندۀ مرده خواهد بود.

رژیم غذایی
پیروی از یک رژیم غذایی کامل برای درمان مؤثر نارسایی کلیه نقش حیاتی دارد. محدود کردن مقدار مصرف پروتئین در رژیم غذایی می‎تواند به کند کردن سیر پیشرفت بیماری کمک کند.
رژیم غذایی همچنین می‌‏تواند در تسکین بیمار و تخفیف علایم مؤثر باشد.
مصرف نمک برای کنترل هیپرتانسیون باید به دقت تنظیم شود. به مرور زمان این احتمال وجود دارد که محدود کردن مصرف پتاسیم و فسفر ضروری گردد.

ویتامین D
بیماران مبتلا به بیماری کلیوی به طور معمول دارای سطوح پایین ویتامین D هستند. این ویتامین برای حفظ سلامت استخوانی ضروری است. ویتامین D به دست آمده از نور خورشید یا غذا پیش از آنکه توسط بدن مورد استفاده قرار گیرد باید توسط کلیه‎ها فعال شود. ممکن است به بیماران آلفاکلسیدول یا کلسیتریول تجویز شود.

حبس مایعات
مردم دچار بیماری مزمن کلیه باید مراقب مصرف مایعات در مورد خود باشند. از اغلب بیماران خواسته می‎شود تا میزان مصرف مایعات خود را کاهش دهند و محدود کنند. اگر کلیه قادر به عملکرد کامل نباشد بیمار در برابر تجمع مایعات آسیب‎پذیرتر خواهد شد.

علل
کلیه‎ها سیستم فیلتراسیون پیچیده‌ای را در بدن اعمال می‎کنند - مواد و مایعات زائد از خون خارج شده و از بدن دفع می‎شوند.
در اغلب موارد، کلیه‎ها بیشتر مواد زائد تولید شده توسط بدن را از بین می‎برند. به هر جهت، اگر جریان خون به کلیه‎ها دچار مشکل یا نارسایی شود، آنگاه کلیه‌ها بر اثر بیماری یا آسیب دیدگی، انسداد جریان ادرار به خارج بدن، دیگر به انجام عملکرد خود به طور کامل نخواهند بود و لاجرم مشکلات متعدد بروز خواهد کرد.
در بیشتر موارد، آسیب پیشروندۀ کلیه نتیجۀ یک بیماری مزمن مثل موارد مندرج در زیر است:
• دیابت - بیماری مزمن کلیه با دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 مرتبط است. اگر دیابت بیمار به درستی تحت کنترل قرار نگیرد، قند (گلوکز) اضافی می‏تواند در جریان خون انباشته شود. بیماری کلیه در طول ده سال نخست ابتلاء به دیابت شایع نیست. این بیماری بیشتر محتمل است که در فاصلۀ 15 تا 25 سال پس از آغاز دیابت ایجاد شود.
• هیپرتانسیون - بالا بودن فشار خون می‎تواند به گلومرولی - بخشی از کلیه که در فیلتر کردن مواد زائد نقش دارد - آسیب برساند.
• انسداد جریان ادرار - اگر جریان ادرار دچار انسداد شود ادرار ممکن است از مثانه به کلیه برگردد (ریفلاکس وزیکورترال). انسداد جریان ادرار فشار وارد شده بر کلیه‌ها را افزایش داده و عملکرد آنها را تضعیف می‎کند. علل محتمل در این مورد شامل بزرگ شدن پروستات، سنگ کلیه، یا وجود تومور است.
• بیماری‎های کلیه - شامل بیماری کلیه پلی‎کیستیک، پیلونفریتیس (پیلونفریت) یا گلومرونفریتیس (گلومرونفریت) است.
• استنوزیز شریان کلیه - شریان کلیوی پیش از ورود به کلیه باریک یا مسدود می‎شود.
• برخی سموم - شامل سوخت‎ها، حلال‌ها (مثل تتراکلرید کربن)، و سرب (و رنگ بر پایۀ سرب، لوله‌ها و مواد لحیم‎کاری شده). حتی برخی از انواع جواهر نیز مواد سمی دارند که می‎توانند به نارسایی مزمن کلیه منجر شوند.
• مشکلات رشد مهلک - اگر کلیه‎ها در دوران رشد جنینی به طور کامل توسعه نیابند این مشکلات بروز می‎کنند.
لوپوس اریتروماتوس سیستمیک - که یک بیماری خودایمنی است. در این بیماری سیستم ایمنی بدن کلیه‎ها را به مثابه بافت خارجی تلقی کرده و به آنها حمله‌ور می‎شود.
مالاریا و تب زرد - این دو بیماری از مسببان اختلال عملکرد کلیه محسوب می‎شوند.
• برخی داروها - مصرف بیش از حد برخی داروها، برای مثال داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs)، نظیر آسپیرین یا ایبوپروفن می‏تواند باعث ایجاد بیماری کلیوی شود.
• سوء مصرف مواد مخدر - برای مثال هرویین یا کوکایین.
• آسیب‌دیدگی – وارد شدن ضربۀ شدید یا آسیب دیدگی جسمانی در ناحیۀ کلیه.

ریسک فاکتورها
وضعیت‎ها یا موقعیت‎ها و شرایط برشمرده در زیر با افزایش ریسک ابتلا به بیماری کلیه مرتبط شده‌اند:
• داشتن تاریخچۀ خانوادگی بیماری کلیه
• سن - بیماری مزمن کلیه در میان افراد سنین بالای 60 سال بیشتر شایع است
اترواسکلروزیس
• انسداد مثانه
• گلومرولونفریت مزمن
• بیماری مادرزادی کلیه
• دیابت - یکی از شایع‎ترین ریسک فاکتورها محسوب می‎شود
• هیپرتانسیون
• لوپوس اریتماتوس
• قرار گرفتن بیش از حد در معرض مواد سمی
بیماری سلول داسی شکل
• برخی داروها

تشخیص
دکتر نشانه‎ها را بررسی و در مورد علایم از بیمار پرسش می‎کند. احتمال استفاده از تست‎های زیر وجود دارد:
• تست خون - برای بررسی کفایت از فیلتر رد شدن مواد زائد از بدن تست خون انجام می‎شود. اگر سطح اوره و کراتینین به شکل مداوم بالا باشد، دکتر به احتمال قوی وجود مرحلۀ نهایی بیماری کلیه را به عنوان تشخیص مطرح خواهد کرد.
• تست ادرار - تست ادرار کمک می‎کند تا وجود یا عدم وجود خون یا پروتئین در ادرار مشخص شود.
• اسکن کلیه - اسکن کلیه را مـی‎توان با استفاده از MRI، اولتراسوند یا CT اسکن انجام داد. هدف از انجام این اسکن‎ها مشخص کردن این نکته است که آیا انسدادی در جریان ادرار وجود دارد یا خیر. این اسکن‎ها در عین حال می‎توانند اندازه و شکل کلیه‎ها را نشان دهند - در مراحل پیشرفتۀ بیماری کلیه این ارگان‎ها کوچک‎تر شده و اشکال ناهمواری پیدا می‏‌کنند.
بیوپسی کلیه - آنالیز بافت به دست آمده از بیوپسی کلیه امکان تشخیص دقیق‌تر بیماری کلیه را فراهم می‏کند.
• عکسبرداری اشعه ایکس - هدف از انجام این تست بررسی ادم ریوی (حبس مایعات در ریه‎ها) است.
• دامنۀ فیلتراسیون گلومرولار (GFR) - این تستی است که برای اندازه‎گیری دامنۀ فیلتراسیون گلومرولار انجام می‎شود - این تست سطح مواد زائد در خون و ادرار بیمار را مقایسه می‎کند. GFR این کمیت را اندازه‎گیری می‎کند که چند میلی‎لیتر مواد زائد در طول هر دقیقه از کلیه‌ها فیلتر می‎شود. کلیه‎های افراد سالم به طور معمول می‎توانند بیش از 90 میلی‎لیتر از این مواد را فیلتر کنند.

پیامدها
اگر بیماری مزمن کلیه تا سطح نارسایی کلیوی پیشرفت کند، عوارض زیر محتمل خواهند بود:
• آنمی
• آسیب دیدگی سیستم عصبی مرکزی
• سرخی پوست یا تغییر رنگ پوست
• حبس مایعات در بدن
• هیپرکالمی (هیپرکالمیا)، که در آن سطح پتاسیم خون افزایش می‎یابد و نتیجۀ آن آسیب دیدن قلب است
• بی‎خوابی
• کاهش میل و توان جنسی
• اختلال نعوظ در مردان
• اُستئومالاسیا، که در آن استخوان‎ها ضعیف شده و به راحتی می‌شکنند
پریکاردیت که در آن غشاء شبه کیسۀ اطراف قلب ملتهب می‎شود
• اولسرهای معده
• تضعیف سیستم ایمنی

پیشگیری
مدیریت اختلالات مزمن
برخی وضعیت‎ها (مثل دیابت) ریسک بیماری مزمن کلیه را افزایش می‎دهند. کنترل دیابت می‎تواند به شکل قابل ملاحظه‌ای شانس توسعۀ نارسایی کلیه را کاهش دهد.

رژیم غذایی
رژیم غذایی سالم شامل مقدار زیادی میوه و سبزی، غلات کامل، و گوشت بدون چربی، یا ماهی، می‎تواند به پایین نگه داشتن فشار خون کمک کند.

فعالیت جسمانی
انجام فعالیت بدنی و ورزش به طور منظم برای حفظ سلامت فشار خون ایده‎آل است. این کار در عین حال به کنترل اختلالات مزمن مثل دیابت و بیماری قلبی کمک می‎کند. افراد باید در مورد نوع مناسب ورزش برای خود و گرفتن یک برنامۀ دقیق با توجه به سن، وزن و سلامت خویش با دکتر مشورت کنند.

اجتناب از برخی مواد
شامل سوءمصرف الکل و مواد مخدر. مردم باید از مجاورت درازمدت با فلزات سنگین مثل سرب اجتناب کنند. این اجتناب در مورد مجاورت با انواع سوخت، حلال‌ها و دیگر مواد شیمیایی سمی نیز ضروری است./

Source:
MedicalNewsToday
Symptoms, causes, and treatment of chronic kidney disease
Last updated Wed 13 December 2017
By Christian Nordqvist
Reviewed by Carissa Stephens, RN, CCRN, CPN

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

افزایش سرانجام بد در بارداری با آسیب کلیوی مربوط به گذشته

یک مطالعة تازه دریافته است که خطر پره‌اکلامپسی و دیگر عوارض بارداری ممکن است در مادران بارداری که دارای سابقة آسیب کلیوی هستند بیشتر باشد، حتی اگر عملکرد کلیة آنان در زمان پیش از بارداری نرمال بوده با

چرا چشم‌های من زردند؟ بررسی علل زردی چشم در کودکان و بزرگسالان

چشم‌ها می‌توانند چیزهای زیادی در مورد افراد بگویند. این ارگان نه فقط چشم‌اندازی به درون شخصیت فرد عرضه می‌کند بلکه می‌تواند سرنخ‌هایی در مورد سلامت عمومی بدن به دست دهد. وقتی سفیدی چشم به زردی می‌زند،

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.

 

X

کپی رایت

هرگونه کپی مطالب سایت به هر شکل پیگرد قانونی دارد.