دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

دفع سنگ کلیه ممکن است بسیار دردناک باشد، اما این سنـگ‎ها در صورت تشخیص به موقع باعث ایجاد صدمات دایمی نمی‎شوند.

مقالات ارولوژی / نفرولوژی
تغییر اندازه و نوع قلم متن

سنگ کلیه (رنال لیتیاسیس، نفرولیتیاسیس) توده سختی است که بر اثر تجمع مواد معدنی و نمک‌ها درون کلیه‌ها ایجاد می‎شود.
سنگ کلیه به علل مختلفی ایجاد می‎شود و می‎تواند به هر قسمتی از دستگاه ادراری - از کلیه‌ها تا مثانه - آسیب برساند. اغلب اوقات سنگ‌ها زمانی شکل می‌گیرند که ادرار غلیظ می‎شود و به مواد معدنی امکان می‎دهد تا کریستالیزه شده و به یکدیگر بچسبند.
دفع سنگ کلیه ممکن است بسیار دردناک باشد، اما این سنـگ‎ها در صورت تشخیص به موقع باعث ایجاد صدمات دایمی نمی‎شوند. بسته به شرایط فرد دچار سنگ کلیه ممکن است به هیچ چیز مگر مصرف داروهای ضد درد و آب فراوان برای دفع سنگ کلیه نیاز نداشته باشد. در دیگر موارد، برای مثال در صورت گیر کردن سنگ در دستگاه ادراری به همراه عفونت دستگاه ادرای یا ایجاد عوارض ممکن است به عمل جراحی نیاز باشد. در صورتی که شخص در معرض ریسک بالایی برای ابتلاء مجدد به سنگ کلیه قرار داشته باشد پزشک ممکن است درمان پیشگیرانه را برای وی توصیه کند.


[در این مقاله:]
• علایم سنگ کلیه
• چه هنگامی به دکتر مراجعه کنیم
• علل سنگ کلیه
• انواع سنگ کلیه
• ریسک فاکتورهای سنگ کلیه
• تشخیص سنگ کلیه
• درمان سنگ کلیه
• پیشگیری از سنگ کلیه


علایم سنگ کلیه
سنگ کلیه ممکن است فاقد علایم باشد تا اینکه سنگ در کلیه به حرکت درآید یا وارد حالب شود. در این نقطه فرد ممکن است دچار نشانه‌ها و علایم به شرح زیر شود:
• درد شدید در پهلو و پشت، زیر قفسه دنده‌ای
• دردی که به زیر شکم یا کشاله ران گسترش پیدا می‎کند
• دردی که به صورت موج‎وار از راه می‎رسد و می‎تواند از نظر شدت در نوسان باشد
• درد در هنگام ادرار کردن
• صورتی، سرخ یا قهوه‎ای شدن ادرار
• کف‎آلود یا بدبو شدن ادرار
تهوع و استفراغ
• نیاز مداوم به ادرار کردن
• ادرار کردن بیش از میزان معمول
تب و لرز در صورت وجود عفونت
• ادرار کردن به میزان کم
درد ناشی از سنگ کلیه ممکن است تغییر کند، برای مثال به نقطه دیگری از بدن منتقل شود یا از نظر شدت افزایش یابد، زیرا سنگ کلیه درون دستگاه ادراری به حرکت درمی‎آید.

چه هنگامی به دکتر مراجعه کنیم
در صورت هر گونه نشانه و علامت نگران کننده مردم باید به پزشک مراجعه کنند. در صورت مواجهه با موارد زیر مردم باید بلافاصله مورد مراقبت پزشکی قرار گیرند:
• درد به قدری شدید باشد که فرد نتواند حالت آرام‎بخشی برای قرارگیری بدن پیدا کند
• درد با تهوع و استفراغ همراه باشد
• درد با تب و لرز همراه باشد
خون در ادرار دیده شود
• فرد در ادرار کردن دچار مشکل شده باشد

در زمینه سنگ کلیه بیشتر بدانیم:

سیزده مداوای خانگی برای سنگ کلیه

سنگ کلیه، رنال لیتیاسیس، نفرولیتیاسیسسنگ کلسیمی، جراحی بای‎پس روده، اختلال متابولیک، سنگ سروویت، سنگ اسید اوریک، سنگ سیستین، دهیدراسیون،شاخص توده بدن، BMI، جراحی بای‌پس گاستریک، بیماری التهابی روده، اسهال مزمن ، پیلوگرام داخل وریدی، اوروگرام CTآلفا بلوکر، لیتوتریپسی امواج شوک اکستراکورپورئال (ESWL)، ارتروسکپ، هیپرپاراتیروئیدیسم،

علل سنگ کلیه
سنگ‌های کلیه اغلب فاقد یک دلیل منفرد و قطعی هستند، با وجود این چند عامل می‎توانند خطر بروز آنها را افزایش دهند.
سنگ کلیه هنگامی شکل می‌گیرد که ادرار حاوی مقادیر زیادی مواد کریستال شکل مثل کلسیم، اگزالات و اسید اوریک است، به طوری که مایع ادرار نمی‎تواند آنها را رقیق کند. همزمان، ادرار ممکن است فاقد موادی باشد که مانع از به هم چسبیدن کریستال‎ها می‎شوند، که این محیطی ایده‌آل برای ایجاد سنگ کلیه خلق می‎کند.

انواع سنگ کلیه
دانستن نوع سنگ کلیه مبتلابه فرد به تعیین علت ایجاد آن کمک کرده و می‎تواند سرنخ‎هایی در مورد کاهش خطر ابتلاء به سنگ کلیه بیشتر به دست دهد. در صورت امکان مردم باید سعی کنند تا سنگ دفع شده را نگه دارند و آن را برای آنالیز به دکتر بسپرند.
انواع سنگ کلیه شامل موارد زیر است:
• سنگ کلسیمی. اغلب سنـگ‌های کلیه از جنس سنگ کلسیمی هستند که معمولاً به شکل اگزالات کلسیم ایجاد می‎شوند. اگزالات ماده‌ای است که به شکل طبیعی ایجاد می‎گردد و در غذا وجود دارد و نیز به صورت روزانه در کبد تولید می‎شود. برخی میوه‎ها و سبزیجات و همچنین آجیل‎ها و شکلات حاوی مقادیر بالای اگزالات هستند.
مواد لبنی، دوزهای بالای ویتامین D، جراحی بای‎پس روده و چندین اختلال متابولیک می‎توانند باعث افزایش غلظت کلسیم یا اگزالات در ادرار شوند.
در عین حال ممکن است سنگ‎های کلیه به شکل فسفات کلسیم بروز کنند. این نوع سنگ در اختلالات متابولیک مثل اسیدوز توبولار کلیوی شایع است. سنگ مزبور در عین حال ممکن است با برخی سردردهای میگرنی یا بعضی داروهای ضد تشنج مثل توپیرامات (توپاماکس) همراه باشد.
• سنگ سروویت. سنگ‎های سروویت در پــاسخ به عفونت‌هایی مثل عفونت دستگاه ادراری تشکیل می‎شوند. این سنگ‎ها می‎توانند به سرعت رشد کنند و بسیار بزرگ شوند، و گاهی این اتفاق با علایم یا هشدار اندکی صورت می‎گیرد.
• سنگ اسید اوریک. سنگ‎های اسیــد اوریک در مردمی که به میزان کافی مایعات نمی‎نوشند یا کسانی که مایعات زیادی دفع می‌کنند، افراد دارای رژیم غذایی پرپروتئین، و مردم دچار نقرس ایجاد می‎شود. برخی عوامل ژنتیکی نیز می‎توانند خطر بروز سنگ‎های اسید اوریک را افزایش دهند.
• سنگ سیستین. این سنگ‎ها در مردمی ایجاد می‎شود که دچار یک اختلال ارثی هستند که باعث ترشح زیاد نوعی آمینو اسید می‎شود (سیستینیوریا).

ریسک فاکتورهای سنگ کلیه
عوامل افزایش دهنده خطر بروز سنگ کلیه عبارتند از:
• تاریخچه خانوادگی یا شخصی. اگر یکی از اعضاء خانواده کسی سنگ کلیه داشته باشد، خود فرد نیز در معرض ابتلاء به این مشکل قرار دارد. و اگر کسی در حال حاضر سنگ کلیه داشته یا در گذشته دچار آن شده باشد خطر ابتلاء به مورد دیگری از سنگ کلیه در وی افزایش خواهد یافت.
دهیدراسیون. عدم مصرف آب کافی خطر ایجاد سنگ کلیه را در مردم افزایش می‎دهد. مردم ساکن مناطق گرمسیری و کسانی که دچار تعریق زیادی می‎شوند در ریسک بالاتری قرار دارند.
• برخی رژیم‎های غذایی. خوردن رژیم غذایی دارای پروتئین، سدیم (نمک) و قند زیاد خطر ابتلاء به برخی انواع سنگ کلیه را افزایش می‎دهد. این موضوع به ویژه در مورد رژِیم غذایی پرنمک صادق است. وجود مقدار زیاد نمک در رژیم غذایی باعث افزایش مقدار کلسیمی می‎شود که کلیه‎ها باید فیلتر کنند و به شکل قابل ملاحظه‌ای خطر سنگ کلیه را افزایش می‎دهد.
چاقی. بالا بودن شاخص توده بدن (BMI)، سایز زیاد دور کمر و افزایش وزن نیز با افزایش خطر ابتلاء به سنگ کلیه مرتبط شده‌اند.
• بیماری‎های گوارشی و عمل جراحی. جراحی بای‌پس گاستریک، بیماری التهابی روده یا اسهال مزمن باعث ایجاد تغییراتی در فرآیند گوارش می‎شوند که بر جذب کلسیم و آب تأثیر منفی گذاشته میزان مواد تشکیل دهنده سنگ را در ادرار افزایش می‎دهند.
• دیگر اختلالات پزشکی. بیماری‎ها و اختلالاتی که باعث افزایش خطر ابتلاء به سنگ کلیه می‎شوند شامل اسیدوز توبولار کلیوی، سیستینوری، هیپرپاراتیروئیدیسم، برخی داروها و بعضی عفونت‌های دستگاه ادراری هستند.

تشخیص سنگ کلیه
اگر دکتر ظن به آن داشته باشد که فرد دچار سنگ کلیه است، آنگاه تست‎ها و اقدامات تشخیصی به شرح زیر مورد استفاده قرار خواهند گرفت:
• آزمایش خون. تست خون می‎تواند بالا بودن میزان کلسیم یا اسید اوریک را در خون نشان دهد. نتایج آزمایش خون به پایش سلامت کلیه کمک می‎کنند و ممکن است پزشک را به ردگیری دیگر اختلالات پزشکی راهنمایی کنند.
• آزمایش ادرار. تست نمونه ادرار 24 ساعته می‎تواند ترشح بیش از حد مواد معدنی تشکیل دهنده سنگ را در ادرار یا کمبود مواد پیشگیری کننده از سنگ را در ادرار نشان دهد. برای انجام این تست ممکن است پزشک درخواست کند که فرد نمونه ادرار خود را در طول دو روز متوالی جمع‎آوری کند.
• تست‌های تصویربرداری. تست‎های تصویربرداری می‎توانند وجود سنگ کلیه را در دستگاه ادراری نشان دهند. گزینه‎ها در این مورد شامل اشعه X است که ممکن است قادر به مشاهده سنگ‎های ریز نباشد، و CT اسکن که می‎تواند حتی سنگ‎های ریز را نشان دهد.
دیگر گزینه‎های تصویربرداری شامل سونوگرافی و اوروگرافی داخل وریدی است که در آن یک رنگ مخصوص به داخل ورید تزریق می‎شود و آنگاه عکسبرداری اشعه X (پیلوگرام داخل وریدی) یا تصاویر CT (اوروگرام CT) گرفته می‏شود زیرا رنگ مزبور درون کلیه‎ها و مثانه به حرکت درمی‎آید و کنتراست ایجاد کرده، تصاویر واضح‎تری ایجاد می‎شود.
• آنالیز سنگ‎های دفع شده. ممکن است از شخص خواسته شود تا درون یک صافی ادرار کند که بتواند مانع عبور سنگ‎های دفع شده شود. آنالیز آزمایشگاهی ساختار سنگ کلیه را نشان خواهد داد. دکتر از اطلاعات به دست آمده برای تعیین علت ایجاد سنگ کلیه استفاده کرده و پلنی درمانی برای پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه بیشتر ارائه خواهد داد.

درمان سنگ کلیه
درمان سنگ کلیه بسته به نوع و علت آن متفاوت است.

سنگ‎های کوچک با حداقل علایم
بسیاری از سنگ کلیه کوچک نیازی به درمان تهاجمی ندارند. مردم می‎توانند از طرق زیر این گونه سنگ‎ها را دفع کنند:
• آب بنوشید. نوشیدن روزانه 1.9 تا 2.8 لیتر آب به شستشوی سیستم ادراری کمک می‎کند. مگر در صورت تجویز دکتر مردم می‎توانند مقدار کافی مایعات و غالباً آب را برای تولید ادرار شفاف یا تقریباً شفاف بنوشند.
• داروهای مسکن. دفع یک سنگ کوچک ممکن است با ناراحتی توأم باشد. برای تسکین درد مردم می‎توانند از داروهای مسکن درد مثل ایبوپروفن، استامینوفن یا ناپروکسن سدیم استفاده کنند.
• درمان پزشکی. پزشک ممکن است برای کمک به دفع سنگ برای بیمار دارو تجویز کند. این نوع دارو که به نام آلفا بلوکر شناخته می‎شود باعث شل شدن عضلات حالب شده کمک می‎کند تا مردم سنگ کلیه را به سرعت بیشتر و درد کمتر دفع کنند.

سنگ‎های بزرگ‎تر و آنهایی که باعث ایجاد علایم می‎شوند
سنگ‌های کلیه که نتوان آنها را با موازین محافظه‎کارانه دفع کرد - یا به دلیل بزرگ بودن سنگ یا بر اثر ایجاد خونریزی از سوی آنها، آسیب کلیه یا عفونت‎های ادامه‎دار دستگاه ادراری - ممکن است نیاز به درمان‎هایی پرهزینه‎تر داشته باشند که شامل موارد زیر می‎شوند:
• استفاده از امواج صوت برای درهم شکستن سنگ‎ها. برای برخی سنگ‎های کلیه، بسته به اندازه و محدوده قرارگیری آنها - پزشک استفاده از اقدامی پزشکی به نام لیتوتریپسی امواج شوک اکستراکورپورئال (ESWL) را توصیه می‎کند.
ESWL از امواج صوتی برای ایجاد ارتعاشات قوی (امواج شوک) استفاده می‎کند که سنگ‌ها را درهم می‎شکند و به ذرات ریز تبدیل می‎کند تا بتوان آنها را از طریق ادرار دفع کرد. این عمل در حدود 40 تا 50 دقیقه زمان می‎برد و می‎تواند سبب ایجاد درد متوسط شود، بنابراین بیمار برای تحمل آن تحت آرام‌بخشی یا بیهوشی خفیف قرار می‎گیرد.
ESWL می‎تواند باعث بروز خون در ادرار، کبودی پشت یا شکم، خونریزی اطراف کلیه و دیگر ارگان‎های پیوسته شود و نیز ممکن است وقتی ذرات درهم شکسته سنگ از طریق دستگاه ادراری دفع می‎شوند ناراحتی ایجاد نماید.
• عمل جراحی برای بیرون آوردن سنگ‎های بزرگ درون کلیه. یک عمل پزشکی به نام نفرولیتوتومی پری‎کوتانئوس مستلزم انجام عمل جراحی برای خارج کردن سنگ کلیه با استفاده از یک تلکسوپ کوچک و ابزاری است که از طریق یک برش کوچک جراحی در پشت وارد بدن می‎شود.
برای انجام این عمل بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‎گیرد و بیمار پیش از ترخیص از بیمارستان یک تا دو روز در آنجا بستری می‎شود. در صورت عدم موفقیت ESWL پزشک ممکن است استفاده از این روش را توصیه کند.
• کاربرد اسکوپ برای خارج کردن سنگ‎ها. برای خارج کردن سنگ کوچک‎تری که در حالب یا کلیه گیر کرده است، دکتر ممکن است از ارتروسکپ مجهز به دوربین که از طریق مجرای ادرار و مثانه وارد حالب می‎شود استفاده کند.
وقتی محدوده سنگ مشخص شد، ابزار مخصوص برای گرفتن سنگ یا خرد کردن آن به شکلی که قابل دفع از مجرای ادرار باشد به کار می‎رود. در مرحله بعد ممکن است پزشک از یک استنت برای جایگذاری در حالب با هدف کاهش ورم و تقویت روند التیام استفاده کند. این عمل تحت بیهوشی عمومی یا موضعی انجام می‎شود.
• عمل جراحی غده پاراتیروئید. برخی سنگ‎های از جنس کلسیم فسفات بر اثر بیش‌فعال شدن غدد پاراتیروئید ایجاد می‎شوند. غدد پاراتیروئید در چهار گوشه غده تیروئید و درست زیر سیب آدم قرار دارند. وقتی این غدد میزان زیادی هورمون پاراتیروئید تولید می‎کنند (هیپرپاراتیروئیدیسم)، سطح کلسیم ممکن است بیش از حد افزایش یابد که نتیجه آن می‎تواند تشکیل سنگ کلیه باشد.
هیپرپاراتیروئیدیسم گاهی از اوقـات در هنگامی ایجاد می‎شود که یک تومور کوچک و خوش‌خیم در یکی از غدد پاراتیروئید شکل می‎گیرد یا فرد دچار اختلال دیگری می‎شود که این غدد را به تولید مقدار بیشتری هورمون پاراتیروئیدی وامی‎دارد. برداشتن چنین توده‎ای به توقف شکل‎گیری سنگ کلیه منجر می‎شود. یا ممکن است پزشک درمان اختلال موجب بیش‌فعالی غده پاراتیروئید را توصیه کند.

پیشگیری از سنگ کلیه
پیشگیری از سنگ کلیه ممکن است مستلزم به کارگیری ترکیبی از تغییرات سبک زندگی و مصرف دارو باشد.

تغییرات سبک زندگی
• در طول روز آب بنوشید. برای مردم دارای سابقه ابتلاء به سنگ کلیه، پزشکان به طور معمول دفع حدود 2.5 لیتر ادرار را در طول روز توصیه می‎کنند. پزشک ممکن است برای اطمینان از دفع این مقدار ادرار از بیمار بخواهد که ادرار خود را اندازه‎گیری کند.
اگر کسی در اقلیم‎های خشک و گرم زندگی یا مکرراً ورزش می‎کند، وی باید برای تولید مقدار کافی ادرار حتی بیش از میزان اشاره شده آب بنوشد. اگر رنگ ادرار روشن و شفاف باشد این نشان دهنده آن است که احتمالاً میزان آب دریافتی بدن کافی است.
• میزان غذای دارای اگزالات زیاد را کاهش دهید. اگر کسی مستعد ابتلاء به سنگ‎های اگزالات کلسیم باشد، پزشک محدود کردن غذاهای غنی از اگزالات را توصیه خواهد کرد. این غذاها شامل ریواس، چغندر، بامیه، اسفناج، چارد سوئیسی، سیب زمینی شیرین، انواع آجیل، چای، شکلات، فلفل سیاه و فرآورده‎های سویا است.
• رژیم غذایی کم‎نمک و دارای پروتئین حیوانی کم مصرف کنید. مقدار نمـک مصرفی خود را کاهش دهید و از پروتئین‎های دارای منابع غیر حیوانی مثل حبوب استفاده کنید. در مورد نمک از جانشین‎هایی مثل میسیز داش استفاده نمایید.
• خوردن غذاهای غنی از کلسیم را ادامه دهید اما در مورد مکمل‎های کلسیم با احتیاط عمل کنید. کلسیم موجود در غذا تأثیری بر ریسک ابتلاء به سنگ کلیه ندارد. بنابراین خوردن غذاهای پرکلسیم را ادامه دهید مگر اینکه توصیه دکتر چیز دیگری باشد.
در مورد مصرف مکمل‎های کلسیم پیشتر با پزشک مشورت کنید، زیرا این مکمل‎ها با افزایش خطر ابتلاء به سنگ کلیه مرتبط شده‎اند. مردم می‎توانند این ریسک را با خوردن این مکمل‎ها به همراه غذا کم کنند. غذاهای کم‎کلسیم در مورد برخی از مردم باعث افزایش خطر سنگ کلیه می‎شود.

دارودرمانی
داروها می‎توانند مقدار مواد معدنی و نمک‎ها را در ادرار کنترل کنند و شاید در مورد مردم دچار برخی انواع سنگ مفید باشند. نوع داروی تجویز شده از سوی پزشک به نوع سنگ کلیه مبتلابه بیمار بستگی دارد. در اینجا چند مورد از این داروها تشریح شده است:
• سنگ‎های کلسیمی. برای کمک به پیشگیری از تشکیل این نوع سنگ پزشک ممکن است یک تیازید دیورتیک یا ترکیب حاوی فسفات را تجویز کند.
• سنگ‎های اسید اوریک. دکتر ممکن است الوپورینول را برای کاهش میزان اسید اوریک خون و ادرار، و دارویی را برای قلیایی نگه داشتن ادرار توصیه کند. در برخی موارد الوپورینول و یک عامل قلیایی ممکن است سنگ کلیه را حل کنند.
• سنگ‎های استروویت. برای پیشگیری از این نوع سنگ، دکتر ممکن است راهکارهایی را برای عاری از باکتری نگه داشتن ادرار، که می‎تواند سبب عفونت شود، توصیه کند. مصرف درازمدت آنتی‎بیوتیک در دوزهای کم به تحقق این هدف کمک می‎کند. برای مثال پزشک ممکن است پیش از عمل جراحی سنگ کلیه و برای دوره‌ای پس از عمل آن را برای درمان سنگ کلیه توصیه نماید.
• سنگ‎های سیستین. درمان این نوع سنگ‎ها ممکن است دشوار باشد. دکتر ممکن است نوشیدن مایعات بیشتر را توصیه کند تا میزان تولید ادرار بسیار افزایش یابد. اگر این رویکرد کمک کننده نباشد، پزشک در عین حال دارویی را تجویز خواهد کرد که مقدار سیستین موجود در ادرار را کاهش دهد./


• مایو کلینیک
• ترجمۀ فرهنگ راد


Source:
Mayo Clinic
Kidney stones
March 08, 2018

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

افزایش سرانجام بد در بارداری با آسیب کلیوی مربوط به گذشته

یک مطالعة تازه دریافته است که خطر پره‌اکلامپسی و دیگر عوارض بارداری ممکن است در مادران بارداری که دارای سابقة آسیب کلیوی هستند بیشتر باشد، حتی اگر عملکرد کلیة آنان در زمان پیش از بارداری نرمال بوده با

چرا چشم‌های من زردند؟ بررسی علل زردی چشم در کودکان و بزرگسالان

چشم‌ها می‌توانند چیزهای زیادی در مورد افراد بگویند. این ارگان نه فقط چشم‌اندازی به درون شخصیت فرد عرضه می‌کند بلکه می‌تواند سرنخ‌هایی در مورد سلامت عمومی بدن به دست دهد. وقتی سفیدی چشم به زردی می‌زند،