دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

پیوند کلیه – آنچه دانستنش نیاز است

پیوند کلیه، دیالیز، مرحله انتهایی بیماری رنال (ESRD)، مرحله انتهایی بیماری کلیه، اهداء کننده زنده، اهداء کننده مرده، فرآیند سازگاری، گروه خون، آنتی‌ژن لکوسیت انسانی، کروس‌ماچ، حالب، مثانه

دیالیز و پیوند کلیه هر یک مزایا و معایب خاص خود را دارد

مقالات ارولوژی / نفرولوژی

• چه کسی به پیوند کلیه نیاز دارد؟
• چه کسی کلیه اهداء می‌کند؟
• فرآیند سازگاری
پیوند کلیه چگونه انجام می‌شود؟
• پس از عمل پیوند
• خطرات پیوند کلیه کدامند؟
• ریسک‌های بالقوه پیوند کلیه



پیوند کلیه یک اقدام جراحی است که برای درمان نارسایی کلیه به کار می‌رود. کلیه‌ها مواد زائد را از خون فیلتر کرده و آنها را از طریق ادرار از بدن خارج می‌کنند. کلیه‌ها همچنین به حفظ تعادل مایعات و الکترولیت‌ها در بدن کمک می‌نمایند. اگر کلیه‌ها از کار باز بمانند، مواد زائد در بدن انباشته می‌شوند و می‌توانند انسان را به شدت بیمار کنند.
مردم دچار نارسایی کلیه به طور معمول تحت درمانی به نام دیالیز قرار می‌گیرند. این درمان به روش مکانیکی مواد زائد انباشته شده در جریان خون را در هنگام از کار افتادن کلیه‌ها فیلتر می‌کنند.
برخی از مردم دچار نارسایی کلیه ممکن است دارای شرایط پیوند کلیه باشند. در این عمل یکی از کلیه‌ها یا هر دوی آنها با کلیه اهدایی از سوی اهداء کننده زنده یا مرده جایگزین می‌شود.
دیالیز و پیوند کلیه هر یک مزایا و معایب خاص خود را دارد.
استفاده از دیالیز نیاز به صرف زمان دارد و کاری هزینه‌بر است. دیالیز نیازمند مراجعه مکرر به مرکز دیالیز برای گرفتن درمان است. در مرکز دیالیز و با استفاده از دستگاه دیالیز خون بیمار پاکسازی می‌شود.
اگر کسی کاندیدای انجام دیالیز در محیط خانه باشد نیاز به خرید دستگاه دیالیز و آموزش چگونگی کاربرد آن است.
پیوند کلیه می‌تواند شخص را از وابستگی طولانی مدت به دستگاه دیالیز و زمان‌بندی سفت و سخت وابسته به آن بی‌نیاز سازد. در هر حال، پیوند کلیه برای همه کس مناسب نیست. این عدم تناسب شامل مردم دچار عفونت‌های فعال و افرادی می‌شود که به شدت دچار اضافه وزن هستند.
در طول پیوند کلیه، جراح از یک کلیه اهدایی استفاده کرده و آن را در بدن بیمار قرار می‌دهد. اگرچه انسان معمولاً با دو کلیه به دنیا می‌آید، می‌تواند تنها با یک کلیه فعال زندگی سالمی را پشت سر بگذارد. پس از عمل پیوند، شخص نیاز به آن دارد که برای ممانعت از حمله سیستم ایمنی بدن به ارگان جدید داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف کند.

چه کسی به پیوند کلیه نیاز دارد؟
پیوند کلیه ممکن است به عنوان یک گزینه درمانی در زمانی که هر دو کلیه بیمار به طور کامل از کار افتاده باشند، مطرح شود. این وضعیت زیر عنوان مرحله انتهایی بیماری رنال (ESRD) یا مرحله انتهایی بیماری کلیه (ESKD) شناخته می‌شود. اگر کسی در این مرحله قرار داشته باشد پزشک وی احتمالاً انجام دیالیز را برای بیمار توصیه خواهد کرد.
در کنار استفاده از دیالیز پزشک به بیمار خواهد گفت که آیا شرایط لازم برای انجام پیوند کلیه را دارد یا خیر.
شخص نیاز به آن دارد که برای تحمل یک عمل جراحی سنگین و رژیم دارودرمانی مادام‌العمر که پس از عمل جراحی پیوند کلیه در انتظار اوست به قدر کافی سالم باشد. بیمار در عین حال باید مشتاق و قادر به پیگیری تمامی دستوراتی باشد که پزشک می‌دهد و داروهای خود را منظماً مصرف کند.
اگر کسی دچار یک اختلال زیربنایی پزشکی جدی باشد، آنگاه ممکن است انجام عمل پیوند کلیه برای وی خطرناک بوده یا موفقیت‌آمیز نباشد. این اختلالات جدی موارد زیر را شامل می‌شوند:
سرطان، یا تاریخچه اخیر ابتلاء به سرطان
• عفونت جدی، مثل سل، عفونت‌های استخوان، یا هپاتیت
بیماری قلبی عروقی شدید
بیماری کبد
پزشک در عین حال توصیه به عدم انجام پیوند کلیه خواهد کرد اگر شخص:
• سیگاری باشد
• عادت به پرنوشی الکل داشته باشد
• مواد مخدر مصرف کند
اگر دکتر شخص را برای انجام عمل پیوند کلیه مناسب بداند و خود بیمار مایل به انجام این عمل باشد آنگاه شخص نیاز خواهد داشت تا در یک مرکز پیوند عضو مورد ارزیابی قرار گیرد.
این ارزیابی به طور معمول مستلزم چندین ویزیت برای ارزیابی شرایط فیزیکی، روان‌شناختی، و وضعیت خانوادگی بیمار است. در مرکز مزبور آزمایش‌های لازم بر روی نمونه خون و ادرار بیمار انجام خواهد شد. همچنین برای حصول اطمینان از مناسب بودن شرایط جسمی بیمار برای انجام پیوند کلیه معاینات لازم صورت خواهد گرفت.
در مرکز پیوند همچنین یک روانپزشک و یک مددکار اجتماعی به سراغ بیمار خواهند آمد تا مطمئن شوند که وی قادر به درک و پیگیری رژیم درمانی بغرنج در پیش رو خواهد بود.
اگر شرایط شخص برای انجام عمل پیوند کلیه تأیید شود، کلیه یکی از اعضاء خانواده برای شخص پیوند خواهد شد یا شخص برای دستیابی به یک کلیه اهدایی در فهرست انتظار قرار خواهد گرفت. زمان معمول برای دستیابی به ارگان اهدایی از اشخاص مرده پنج سال است.

چه کسی کلیه اهداء می‌کند؟
کلیه اهدایی ممکن است متعلق به یک اهداء کننده زنده و یا مرده باشد.

اهداء کننده زنده
از آنجا که بدن می‌تواند تنها با داشتن یک کلیه عملکرد کامل خود را حفظ کند، این احتمال وجود دارد که یک عضو دارای دو کلیه سالم در خانواده بخواهد یکی از کلیه‌های خود را به بیمار اهداء کند.
اگر خون و بافت‌های عضو خانواده با خون و بافت‌های بیمار سازگاری داشته باشد شخص می‌تواند برای اهداء کلیه برنامه ریزی کند.
گرفتن کلیه از یک عضو خانواده گزینه خوبی است. این کار ریسک پس زدن کلیه دریافتی از سوی بدن را کاهش می‌دهد و نیز این امکان را به بیمار می‌دهد تا سال‌های طولانی انتظار برای دسترسی به کلیه افراد مرده را میانبر بزند.

اهداء کننده مرده
اهداء کنندگان مرده اهداء کنندگان جسد نیز نامیده می‌شوند. اینها مردمی هستند که عموماً در نتیجه تصادف جان خود را از دست داده‌اند. یا خود اهداء کننده یا خانواده وی اینطور انتخاب کرده‌اندکه ارگان‌ها و بافت‌های بدن او اهداء گردند.
امکان پس زدن عضو پیوند شده در صورتی که متعلق به یک فرد غیر عضو خانواده بیمار باشد بیشتر است. در هر حال ارگان گرفته شده از جسد برای فرد نیازمند پیوند کلیه که به یک عضو خانواده یا دوست مایل به اهداء کلیه دسترسی نداشته باشد، گزینه خوبی محسوب می‌شود.

فرآیند سازگاری
بیمار در طول ارزیابی برای پیوند تست‌هایی را برای تعیین نوع خون (گروه خون) و آنتی‌ژن لکوسیت انسانی (HLA) انجام خواهد داد. HLA شامل گروهی از آنتی‌ژن‌ها است که در سطح سلول‌های سفید خون جای گرفته‌اند. آنتی‌ژن‌ها مسؤول پاسخ ایمنی بدن محسوب می‌شوند.
اگر نوع HLA شخص با نوع HLA اهداء کننده مطابقت داشته یا سازگار باشد، احتمال اینکه بدن پیوند را پس نزند بیشتر خواهد بود. هر کسی دارای شش آنتی‌ژن است که سه تای آنها از هر یک از والدین به او می‌رسند. هر قدر تعداد آنتی‌ژن‌های سازگار با آنتی‌ژن‌های اهداء کننده کلیه بیشتر باشد شانس موفقیت پیوند بیشتر خواهد بود.
وقتی اهداء کننده بالقوه شناسایی می‌شود، بیمار نیاز به انجام تست دیگری خواهد داشت تا اطمینان حاصل گردد که آنتی‌بادی‌های وی به ارگان اهدایی حمله نخواهند کرد. این یقین از طریق مخلوط کردن مقدار کمی از خون بیمار با خون اهداء کننده عضو حاصل می‌شود.
در صورتی که خون بیمار در پاسخ به خون اهداء کننده کلیه آنتی‌بادی تشکیل دهد پیوند عضو قابل انجام نخواهد بود.
اگر خون بیمار هیچ واکنش آنتی‌بادی ایجاد نکند، بیمار دارای چیزی است که "کروس‌ماچ منفی" نامیده می‌شود. این بدان معنی است که فرآیند پیوند قابل ادامه خواهد بود.

پیوند کلیه چگونه انجام می‌شود؟
پزشک می‌تواند برای انجام پیوند برنامه‌ریزی زمانی انجام دهد اگر شخص کلیه را از یک اهداء کننده زنده دریافت کند.
به هر حال اگر شخص در انتظار یک اهداء کننده مرده باشد که دارای انطباق نزدیک بافتی با بافت بیمار است، بیمار نیاز خواهد داشت تا در زمان یافته شدن کلیه دارای مشخصات مورد نیاز سریعاً به بیمارستان مراجعه کند.
در زمان ورود به مرکز پیوند بیمار نیاز خواهد داشت تا برای انجام تست آنتی‌بادی نمونه خون بدهد. در صورت منفی بودن کروس‌ماچ بیمار برای انجام عمل پیوند آماده خواهد شد.
عمل پیوند کلیه تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود.
در فرآیندی که در آن بیمار تحت تأثیر داروهای بیهوشی در خواب است، پزشک برشی در شکم ایجاد کرده و کلیه اهدایی را در بدن بیمار جاگذاری می‌کند. در مرحله بعد پزشک شریان‌ها و وریدهای کلیه جاگذاری شده را به شریان‌ها و وریدهای بدن شخص متصل می‌کند. این کار باعث آغاز جریان یافتن خون در کلیه تازه می‌شود.
پزشک در عین حال حالب کلیه تازه را به مثانه متصل می‌کند به شکلی که شخص بیمار بتواند به شکل نرمال ادرار کند. حالب لوله‌ای است که کلیه را به مثانه متصل می‌کند.
پزشک کلیه‌های اولیه خود بیمار را در بدن باقی خواهد گذاشت مگر اینکه آنها سبب بروز مشکلاتی مثل هیپرتانسیون یا عفونت شوند.

پس از عمل
بیمار در اتاق ریکاوری بیدار می‌شود. پرسنل بیمارستان نشانه‌های حیاتی بیمار را تا زمان اطمینان از بیدار و پایدار بودن وضعیت شخص پایش خواهند کرد. در مرحله بعد بیمار به بخش منتقل می‌شود.
حتی اگر پس از عمل پیوند شخص احساس سلامت عالی داشته باشد (بسیاری از بیماران چنین احساسی دارند) احتمالاً نیاز خواهد بود که شخص تا یک هفته پس از عمل جراحی در محیط بیمارستان بماند.
کلیه جدید ممکن است بلافاصله فیلتر کردن مواد زائد را در بدن شروع کند، یا این امکان وجود دارد که برای شروع به کار به چند هفته زمان نیاز داشته باشد. کلیه‌های اهدایی از سوی اعضاء خانواده به طور معمول سریع‌تر از کلیه‌های اهدایی از سوی افراد غیر خویشاوند یا مرده شروع به کار می‌کنند.
بیمار باید در انتظار مقابله مناسبی با درد و رنجوری ایجاد شده در نزدیکی محل برش جراحی در طول التیام اولیه باشد. در زمان حضور در بیمارستان وضعیت شخص برای عوارض احتمالی پایش می‌شود. پزشکان بیمار را تحت یک رژیم سفت و سخت استفاده از داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی قرار می‌دهند تا مانع پس زدن پیوند از سوی بدن شوند. بیمار نیاز خواهد داشت تا برای پیشگیری از پس زدن کلیه پیوندی داروهای مورد اشاره را به صورت همه روزه مصرف کند.
پیش از ترک بیمارستان دستورات لازم در مورد چگونگی و زمان مصرف داروها به شخص داده خواهد شد. بیمار باید به طور دقیق معنی این دستورات را درک کند و در صورت نیاز سؤال‌های خود را مطرح نماید. پزشکان معالج در عین حال یک جدول زمان‌بندی شده برای ویزیت‌های پیگیری پس از عمل ارائه خواهند داد.
پس از ترخیص از بیمارستان شخص نیاز خواهد داشت تا به صورت منظم از سوی تیم پیوند ویزیت شود تا آنان بتوانند میزان کارآیی کلیه پیوند شده را ارزیابی کنند.
بیمار نیاز خواهد داشت تا بر مبنای دستورات تیم درمانی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی را مصرف کند. در عین حال برای پیشگیری از خطر بروز عفونت پس از جراحی داروهای دیگری برای شخص تجویز خواهد شد. در نهایت شخص نیاز خواهد داشت تا وضعیت خود را در مورد نشانه‌های هشدار دهنده برای پس زدن کلیه پیوند شده پایش کند. این نشانه‌ها شامل درد، ورم، و علایم شبه آنفولانزا می‌شود.
شخص نیاز خواهد داشت تا در طول یک تا دو ماه بعد از جراحی منظماً از سوی پزشک مورد بررسی قرار گیرد. ریکاوری از عمل پیوند ممکن است در حدود شش ماه زمان نیاز داشته باشد.

خطرات پیوند کلیه کدامند؟
پیوند کلیه یک عمل جراحی بزرگ است. بنابراین عمل مزبور حامل ریسک‌های فهرست شده در زیر خواهد بود:
واکنش آلرژیک نسبت به بیهوشی عمومی
• خونریزی
لخته شدن خون
• نشت از حالب
• انسداد حالب
• عفونت
• پس زدن کلیه اهدایی
• نارسایی کلیه اهداء شده
حمله قلبی
استروک

ریسک‌های بالقوه پیوند کلیه
جدی‌ترین ریسک عمل پیوند همانا پس زدن کلیه تازه از سوی بدن است. به هر حال، مورد نادری است که بدن شخص کلیه اهدایی را پس بزند.
بر مبنای تخمین مایو کلینیک 90 درصد گیرندگان پیوند که کلیه خود را از یک اهداء کننده زنده می‌گیرند دستکم تا 5 سال پس از عمل جراحی زنده می‌مانند. در حدود 82 درصد از دریافت کنندگان کلیه از اهداء کننده مرده به مدت 5 سال پس از عمل پیوند به زندگی ادامه می‌دهند.
اگر شخص متوجه وجود درد غیر معمول در محل بُرش جراحی یا تغییر در مقدار ادرار خود شود باید بلافاصله به تیم پیوند مراجعه کند. اگر بدن شخص کلیه جدید را پس بزند، بیمار می‌تواند دوباره دیالیز را از سر بگیرد و مجدداً برای دریافت کلیه سازگار در فهرست انتظار قرار داده شود.
داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی که پس از عمل به شخص داده می‌شوند می‌توانند به برخی عوارض جانبی نامطلوب شامل موارد فهرست زیر منجر گردند:
افزایش وزن
• کاهش توده استخوانی
• افزایش رشد مو
آکنه
• افزایش خطر ابتلاء به برخی سرطان‌های پوست و لنفوم غیر هاجکین
مردم باید در مورد خطرات ایجاد این عوارض جانبی با پزشک خود مشورت کنند./


• دکتر الین کی. لو، دبرا استنگ، مگان مک‌کریا
• ترجمه محمدقاسم رافعی


Source:
Healthline
Kidney Transplant
Medically reviewed by Elaine K. Luo, MD
On May 31, 2018 —
Written by Debra Stang and Megan McCrea

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.