دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

سنجش تراکم استخوان: انواع، فواید و محدودیت‌ها

جذب‌سنجی اشعه X انرژی دوگانه, DXA محیطی, CT کمّی, QCT محیطی,

تمامی سنجش‌های تراکم استخوان به روش مشابهی عمل می‌کنند.

مقالات استخوان / اُرتوپدی

در این مقاله:
تعریف سنجش تراکم استخوان
انواع سنجش تراکم استخوان
اقدام به سنجش تراکم استخوان
هدف از انجام سنجش تراکم استخوان
خوانش نتایج سنجش تراکم استخوان
آنچه انتظار می‌رود و چگونگی آماده شدن برای سنجش تراکم استخوان
فواید و محدودیت‌ها
وقتی شخص دچار کمبود چگالی استخوان است
خلاصه



پزشکان سنجش تراکم استخوان [چگالی استخوان] را برای رسیدن به برآوردی از میزان استحکام استخوان‌های شخص انجام می‌دهند.
این تست می‌تواند نشان دهد که آیا استخوان‌های شخص در معرض پوکی استخوان قرار دارند. روش‌های متفاوتی شامل اشعه X و اسکن اولتراسوند (سونوگرافی) برای تست چگالی یا تراکم استخوان وجود دارد.
تست‌های مختلف چگالی استخوان می‌توانند انواع مختلف استخوان در بدن را اسکن کنند. در مجموع، آنها مقدار ماده استخوانی را در بخش مشخصی از استخوان، مثل استخوان مفصل ران یا ستون فقرات اندازه‌گیری می‌کنند.
هر قدر مقدار ماده استخوانی در استخوان‌های شخص بیشتر باشد، تراکم استخوان وی بیشتر خواهد بود.


تعریف سنجش تراکم استخوان
انسان بزرگسال 206 استخوان دارد. استخوان‌ها برای ایجاد امکان حرکت، محافظت از ارگان‌های داخلی و ذخیره مواد معدنی نقش حیاتی دارند. برای انجام کار خود استخوان‌ها باید پرچگالی باشند.
بر مبنای یک مقاله متعلق به 2020، در حدود 90 درصد حجم استخوان انسان از ماتریکس فوق سلولی تشکیل شده است که قسمت سخت استخوان به شمار می‌رود. ماتریکس فوق سلولی حاوی یک ماتریکس استخوانی غیر آلی و یک ماتریکس استخوانی ارگانیک است.
در حدود 10 درصد حجم استخوانی از سلول‌های استخوان تشکیل شده است. سلول‌های استخوانی ماتریکس فوق سلولی را تولید کرده و شکل می‌دهند و مسیر مواد معدنی را در داخل و خارج استخوان تنظیم می‌کنند.
استخوان‌های هر کسی حامل مقدار زیادی از مواد معدنی بدن او است. مقاله مورد اشاره عنوان می‌کند که این شامل 99 درصد ذخیره کلسیم، 85 درصد ذخیره فسفر، و 40 تا 60 درصد ذخیره منیزیم و سدیم می‌شود.
بیماری‌ها، داروها و افزایش سن می‌توانند باعث کاهش چگالی استخوان شوند. وقتی تراکم استخوان بدن کسی کاهش می‌یابد، وی ممکن است در معرض ریسک بالاتری از شکستگی استخوان یا بیماری‌هایی مثل استئوپوروزیس قرار گیرد.


انواع سنجش تراکم استخوان
چند نوع سنجش تراکم استخوان در کاربرد بالینی وجود دارد. این شامل موارد زیر است:
• جذب‌سنجی اشعه X انرژی دوگانه (DXA). این تست‌ها بیش از مابقی رایجند. پزشکان از DXA براتی تعیین تراکم استخوان در استخوان‌های مرکزی مثل استخوان مفصل ران و ستون فقرات استفاده می‌کنند.
• DXA محیطی (pDXA). این تست نوع دیگری از تست DXA است. تست pDXA چگالی استخوان را در استخوان‌های دیستال مثل تیبیا (ساق پا) و رادیوس (یک استخوان در بازو) اندازه‌گیری می‌کند.
• CT کمّی (QCT). این تست چگالی استخوان را در استخوان‌های مرکزی با استفاده از اسکنر CT اندازه‌گیری می‌کند.
• QCT محیطی. این تست چگالی استخوان را در استخوان‌های دیستال با استفاده از CT اسکن اندازه‌گیری می‌کند.
• سونوگرافی کمی (QUS). این نوع تست می‌تواند تراکم استخوان برخی استخوان‌های دیستال مثل تیبیا، رادیوس، و کلسانوس (استخوان پاشنه پا) را نشان دهد. این تست برای تولید تصویر از اشعه استفاده نمی‌کند.


اقدام به سنجش تراکم استخوان
تمامی سنجش‌های تراکم استخوان به روش مشابهی عمل می‌کنند. به هر حال DXA و QCT از اشعه X برای تعیین چگالی استخوان استفاده می‌نمایند، در حالی که تست‌های QUS از سونوگرافی کمک می‌گیرند.
در اسکن DXA و QCT پزشک از دستگاهی استفاده می‌کند که می‌تواند اشعه X ساطع و شناسایی کند. استخوان‌های شخص مقادیر مختلفی از اشعه X را بسته به تراکم مواد معدنی استخوان‌های وی جذب می‌کند.
با مقایسه مقدار اشعه X که دستگاه منتشر کرده با مقدار اشعه X که دستگاه بر روی طرف دیگر بدن شناسایی کرده است، پزشک می‌تواند مقدار اشعه X جذب شده توسط استخوان‌ها را مشخص کند.
پزشک در مرحله بعد می‌تواند عدد به دست آمده را برای تخمین تراکم استخوان شخص به کار ببرد.
اسکن‌های QUS به روش مشابهی عمل می‌کند. به هر حال، به جای انتشار و کشف اشعه X، آنها با استفاده از سونوگرافی کار می‌کنند.
اسکن‌های سونوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می‌کنند. این امواج صوتی وقتی به استخوان‌ها برخورد می‌کنند بازتاب یافته و تصویری از داخل بدن به دست می‌دهند.
خلاف اشعه X، سونوگرافی شکلی از اشعه نیست.


هدف از انجام سنجش تراکم استخوان
برخی کاربردهای رایج سنجش تراکم استخوان کشف شکستگی استخوان و اختلالاتی مثل استئوپوروزیس است.
استئوپوروزیس اختلالی است که باعث می‌شود تا شخص توده استخوانی خود را از دست بدهد. بر مبنای یک مرور بر این اختلال در سال 2020، استئوپوروزیس مبتلابه حدود 70 درصد افراد در سن 80 سالگی است.
بدون درمان، استئوپوروزیس می‌تواند شخص را مشخصاً در مورد شکستگی استخوان آسیب‌پذیر کند.
بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند که سالمندان به شکل منظم سنجش تراکم استخوان انجام دهند زیرا استئوپوروزیس در سنین پیری شایع‌تر است.


خوانش نتایج سنجش تراکم استخوان
نتایج سنجش تراکم استخوان به صورت نمره T نشان داده می‌شوند. نمره T به چگالی استخوان‌های فرد در زمان مقایسه با چگالی استخوانی متوط فرد جوان از همان جنس اشاره دارد.
برای مثال یک مرد دارای نمره T معادل 1 دارای تراکم استخوانی 1 واحد اندازه‌گیری کمتر از میانگین یک مرد جوان است.
یک مطالعه مربوط به 2016 عنوان می‌کند که نمره T 2.5 یا کمتر نشان دهنده پوکی استخوان است.


آنچه انتظار می‌رود و چگونگی آماده شدن برای سنجش تراکم استخوان
فردی که قرار است سنجش تراکم استخوان انجام دهد نیاز به هیچ آماده‌سازی خاصی ندارد. نیاز نیست که ناشتا باشد و نیازی نیست که لباس خود را برای انجام تست از تن خارج کند.
به هر حال شخص نمی‌تواند در طول اسکن DXA یا QCT پیرسینگ فلزی یا زیورآلات داشته باشد زیرا فلز می‌تواند با اشعه X فعل و انغعال ایجاد کند.
سنجش تراکم استخوان به زمان درازی نیاز ندارد و این اسکن‌ها عموماً در طول 2 دقیقه انجام می‌شوند. در طول اسکن، شخص ناچار است روی تختی دراز بکشد و پاهایش با یک باکس در حالت بلند شده قرار می‌گیرند.
به ندرت نتایج تست مورد بحث بلافاصله ارائه می‌شوند. علت آن است که یک پزشک متخصص باید نخست نتایج را تفسیر کند.


فواید و محدودیت‌ها
کارشناسان می‌دانند که سنجش تراکم استخوان مختلف دارای فواید و محدودیت‌های متفاوتی هستند.
برای مثال، اگرچه اسکن‌های DXA به شکلی قابل اعتماد می‌توانند خطر شکستگی استخوان را در شخص شناسایی کنند، آنها در مورد افراد چاق و نیز افراد دارای سابقه شکستگی استخوان کمتر مؤثرند.
QCT می‌تواند اندازه‌گیری دقیقی از قسمت‌های مختلف ساختارهای استخوانی به دست دهد. به هر حال، این تست‌ها کمتر از تست‌های DXA استاندارد سازی شده‌اند. این موضوع می‌تواند مقایسه نتایج اسکن‌های مختلف QCT را با مشکل مواجه کند.
اسکن‌های QUS مفیدند زیرا ماشین‌ آلات آنها قابل حمل بوده و هیچ اشعه مضری ایجاد نمی‌کنند. در هر حال، این اسکن‌ها ممکن است کمتر از دو نوع دیگر قابل اعتماد بوده و صحیح باشند.


وقتی شخص دچار کمبود چگالی استخوان است
همیشه بهبود تراکم استخوان برای شخص دچار این مشکل امکان پذیر نیست. در هر حال، مرور مربوط به 2020 استئوپوروزیس می‌نویسد که در بسیاری موارد ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی می‌تواند به بهبود تراکم استخوان کمک کند.
این تغییرات سبک زندگی عبارتند از:
• ترک مصرف دخانیات
• اجتناب از مصرف الکل
• خوردن غذاهای غنی از کلسیم
• استفاده از مکمل‌های ویتامین D
• ورزش منظم
در عین حال طیفی از داروها هستند که می‌توانند به افراد دچار اختلالات چگالی استخوان مثل استئوپوروزیس کمک کنند.


خلاصه
برای برخورداری از وضعیت سلامت عمومی داشتن چگالی استخوانی خوب مهم است. کمبود تراکم استخوان می‌تواند یک نشانه اختلالاتی مثل پوکی استخوان باشد و شخص را در خطر شکستگی استخوان قرار دهد.
دانشمندان طیفی از گسترده از روش‌های تست تراکم استخوان را توسعه داده‌اند. این وضعیت به پزشکان در کشف تراکم پایین استخوان پیش از شدت گرفتن مشکل یا کشف استئوپوروزیس کمک می‌کند به شکلی که شخص می‌تواند درمان خود را شروع کند.
در بین انواع تست‌های مورد اشاره پزشکان بیش از همه از اسکن‌های DXA استفاده می‌کنند.
هر یک از انواع مختلف سنجش تراکم استخوان فواید و محدودیت‌های خود را دارند. برای مثال، اسکن‌های اشعه X و CT اشعه به کار می‌برند اما اسکن سونوگرافی ممکن است به اندازه آنها دقیق نباشد.
وقتی کسی پا به سن می‌گذارد نیاز به آن دارد که به میزان بیشتری سنجش تراکم استخوان انجام دهد تا بتوان از سلامت استخوانی وی مطمئن شد./



سنجش تراکم استخوان: انواع، فواید و محدودیت‌ها
دکتر انجلا ام. بل، متیو ریس

ترجمه محمدقاسم رافعی

Source:
Medical News Today
What to know about bone density testing
Medically reviewed by Angela M. Bell, MD, FACP —
Written by Mathieu Rees
On April 27, 2021

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

تشخیص غیر تهاجمی سرطان مغز استخوان نزدیک است

ترموگرافی سینه (ترموگرافی پستان): فناوری، فواید، و علایم سرطان

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.