دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

مقالات دستگاه گوارش
تغییر اندازه و نوع قلم متن

• جین لئونارد، دکتر ناتالی باتلر
• ترجمه هامیک رادیان

گاستروپارزی (یا تأخیر در تخلیۀ معده)، اختلال گوارشی نسبتاً شایعی است که در سطح ایالات متحد آمریکا مبتلابه حدود 4 درصد از مردم است.
علایم بیماری می‎تواند طیفی از خفیف تا شدید و موقت تا مزمن را شامل شود.
چند انتخاب درمانی در مورد گاستروپارزی وجود دارد که در این میان تغییرات رژیم غذایی نخستین گزینه‎ای است که به بیماران گاستروپارزی توصیه می‎شود.
مطالب این مقاله:
• گاستروپارزی چیست؟
• نکاتی برای کمک به افراد دچار گاستروپارزی
• در صورت عدم کارآیی رژیم غذایی چه باید کرد؟
• دورنما

گاستروپارزی چیست؟
گاستروپارزی یا تأخیر در تخلیۀ معده یک اختلال پزشکی است که در آن تخلیۀ معده دچار تأخیر می‎شود. این اختلال به این علت رخ می‎دهد که حرکات نرمال عضلات معده، که برای حرکت دادن غذا در دستگاه گوارشی به کار می‎روند، به درستی صورت نمی‎گیرد یا کند می‎شود.
علایم گاستروپارزی عبارتند از:
• نفخ
• سوزش سر دل
تهوع
درد معده
استفراغ
گاستروپارزی می‎تواند خفیف بوده و علایم اندکی ایجاد کند و می‎تواند شدید باشد و موجب بستری شدن مکرر بیمار گردد. عوارض گاستروپارزی سوءتغذیه، کم‎آبی بدن و بی‎نظمی سطح قند خون را شامل می‎شود.
علت گاستروپارزی در اغلب موارد روشن نیست. به هر جهت، برخی موارد گاستروپارزی را می‎توان به دیگر بیماری‎ها شامل دیابت یا لوپوس یا برخی اقدامات پزشکی مثل جراحی چاقی مرتبط دانست.
احتمال بروز گاستروپارزی در میان زنان بیش از مردان است.

نکاتی برای کمک به بیماران گاستروپارزی
بر مبنای اعلام "بنیاد بین‎المللی اختلالات کارکردی دستگاه گوارش"، درمان گاستروپارزی مقدمتاً بر پایۀ تغییرات رژیم غذایی بوده و استفاده از دارو یک گزینۀ مکمل محسوب می‌شود.
برخی تغییرات برای کمک به رفع علایم گاستروپارزی عبارتند از:

1. خوردن غذای کمتر در هر وعده
افزایش تعداد موارد غذا خوردن در طول روز و کاهش میزان غذای مصرفی در هر وعده می‎تواند به کاهش میزان نفخ کمک کند. در عین حال این کار کمکی برای تخلیۀ سریع‎تر معده از محتویات غذایی خواهد بود.
خوردن غذای کمتر در هر وعده غذا خوردن به معنی این است که تعداد دفعات غذا خوردن باید روزانه 4 تا 6 بار باشد تا نیازهای غذایی فرد تأمین شود.

2. جویدن کامل غذا
اگر غذا درون دهان به اندازۀ کافی جویده نشود، معده برای خرد کردن ذرات غذا نیاز به کار بیشتری خواهد داشت. غذایی که در درون معده به طور کامل خرد نشده باشد به آسانی از معده وارد رودۀ کوچک نمی‎شود.
در صورت لزوم اگر مشکلات دندانی مانع جویدن کامل غذا می‎شود فرد باید رفع این مشکل را در دستور کار قرار دهد تا امکان جویدن غذا به طور کامل برای وی وجود داشته باشد.

3. اجتناب از دراز کشیدن در طول غذا خوردن و پس از آن
دراز کشیدن در طول غذا خوردن یا در طول 3 ساعت پس از خوردن غذا، می‌تواند تخلیۀ معده را با مشکل مواجه کند. دلیلش این است که در این حالت اثرات مفید جاذبۀ زمین کاهش پیدا می‎کند. دراز کشیدن در طول غذا خوردن یا پس از غذا خوردن همچنین حرکتی در مسیر ایجاد ریفلاکس اسید به شمار می‎رود.
قدم زدن پس از غذا خوردن، یا انجام فعالیت‎های ملایم بدنی می‏تواند به تحریک عضلات معده برای کارکرد بهتر منجر شود.

4. خوردن مایعات بین وعده‎های غذایی
از آنجا که مایعات در فضای معده جایگیر می‎شوند، نوشیدن مایعات بین وعده‎های غذایی بیش از خوردن آنها در خلال صرف غذا مفید است.

5. مصرف مکمل روزانه
سوء تغذیه یکی از عوارض محتمل گاستروپارزی است، بنابرای برخی از مردم دچار این اختلال می‎توانند مصرف روزانۀ مولتی‎ویتامین و مکمل‌های غذایی را برای اجتناب از سوءتغذیه در دستور کار قرار دهند.

6. اجتناب از خوردن بعضی غذاها
هضم برخی غذاها مشکل‎تر از مابقی آنها است و این غذاها می‎توانند باعث تشدید علایم گاستروپارزی شوند. فهرستی از این گونه غذاها در زیر آمده است:

غذاهای پرچرب: چربی‎ها سبب تأخیر در تخلیۀ معده می‎شوند. به هر جهت، برخی از چربی‎ها برای سلامت انسان مهمند. هضم مایعات حاوی چربی آسان‌تر از هضم چربی‎های صلب یا جامد است. محدود کردن مصرف گوشت‎های پرچرب و فرآورده‌های لبنی پرچرب که می‎توانند باعث تشدید علایم گاستروپارزی شوند نیز مفید است.

غذاهای پرفیبر: فیبر زمان مورد نیاز برای تخلیۀ معده را افزایش می‎دهد و می‎تواند باعث تقویت انسداد معده شود و همچنین به عنوان سفت کنندۀ معده شناخته می‎شود. غذاهای پرفیبری که مبتلایان به گاستروپارزی باید از آنها اجتناب کنند شامل موارد زیر است:
• میوه‎هایی مثل سیب، انواع توت، انجیر و پرتقال
• سبزیجاتی مثل کلم بروکلی، گل کلم، کلم و لوبیاهای سبز
• غلات کامل یا سبوس‎دار
• آجیل‎ها و دانه‎های خوراکی
• لوبیا و عدس

غذاهایی که جویدن آنها آسان نیست: اگر غذاهای مصرفی از نوعی باشند که جویدن آنها آسان نیست، این غذاها در زمان رسیدن به معده به انداۀ کافی خرد نمی‎شوند. مثال‎هایی در این مورد شامل آجیل‎ها، دانه‎های خوراکی، ذرت و پاپ کورن را شامل می‎شود.

غذاهای بی‎کیفیت: از آنجا که تخلیۀ معده در افراد دچار گاستروپارزی به کندی صورت می‎گیرد، این موضوع اهمیت تام دارد که بیماران گاستروپارزی اساساً از مواد غذایی سالم تغذیه کنند. این نوع غذاها به کاهش ریسک پر شدن معده از غذاهای کم کیفیت مثل انواع پیتزا، چیپس، غذاهای سرخ کردنی، سوداها و شیرینی‎ها که فاقد مواد تغذیه‎ای لازم هستند، کمک می‎کنند.

الکل: میزان و سرعت تخلیۀ معده در صورت مصرف الکل کاهش می‎یابد.

7. غذاهای مفید برای مبتلایان به گاستروپارزی
مشورت با متخصص تغذیه برای پی بردن به انواع غذاهای دارای هضم آسان و برخوردار از محتوی غذایی لازم مفید است. به هر جهت در کل غذاهای فهرست زیر برای افراد دچار گاستروپارزی تجویر شده‎اند:

میوه‎ها و سبزیجات
• میوه‎ها و سبزیجات مخلوط شده مثل انواع پوره و هریره میوه
• هلو و گلابی کنسرو شده
• میوه‎ها و سبزیجات به خوبی پخته شده در مقابل انواع خام آنها
آب میوه
• انواع سوپ و غذاهای آبگوشتی

کربوهیدرات‎ها و نشاسته‌ها
• نان ذرت
• کلوچه انگلیسی
• گندم پف داده و سریال‎های برنج
• سیب زمینی و سیب زمینی شیرین بدون پوست
• نان سفید یا نان با آرد تصفیه شده، کراکر، شیرینی، پاستا و برنج

گوشت‌ها، تخم مرغ‎ها، و لبنیات
• پنیر دلمۀ کم‌چرب
• فرنی
• تخم مرغ
• گوشت خالص
• شیر کم‌چرب و میلک‌شیک
• ماست ساده و ماست فریز شده
• ماکیان پوست کنده و غیر سرخ شده
• صدف
• توفو
• ماهی تون

8. امتحان رویکرد سه وجهی
"انجمن بیماران گاستروپارزی برای معالجه و درمان" یک برنامۀ سه مرحله‎ای را در دستورالعمل رژیم غذایی خود توصیه می‌کند که ممکن است برای برخی از افراد مفید باشد:
مرحلۀ 1: شامل مایعاتی نظیر آب جوجه و سبزیجات
مرحلۀ 2: شامل سوپ‎های شناخته شده حاوی رشته فرنگی و برنج با کره بادام، پنیر و کراکرها
مرحلۀ 3: اضافه کردن نشاسته‌های ملایم و همچنین جوجه یا ماهی پخته
فرد بیمار باید پیش از آغاز رژیم غذایی با دکتر مشورت کند.

در صورت عدم کارآیی رژیم غذایی چه باید کرد؟
اگرچه مداخلات مربوط به رژیم غذایی اولین گام در درمان گاستروپارزی محسوب می‎شود، این رویکرد ممکن است در مورد تمامی بیماران کارآیی نداشته باشد.
برخی از مردم ممکن است در کنار تغییر رژیم غذایی به استفاده از دارو و دیگر تغییرات مربوط به سبک زندگی نیاز داشته باشند.
به علاوه افرد مبتلا به گاستروپارزی که دچار بیماری‎های اصلی مسبب تشدید وضعیت هستند نیازمند آنند که ابتدا درمان بیماری‎های مزبور را در دستور کار قرار دهند.

درمان بیماری اصلی
اگر یک بیماری اصلی مسبب بروز علایم گاستروپارزی است، این موضوع اهمیت دارد که این بیماری برای کاهش علایم گاستروپارزی و محدود کردن ریسک بروز عوارض دیگر، به طور کامل مدیریت شود.
همچنین اجتناب از مصرف سیگار الزامی است، زیرا ثابت شده است که مصرف سیگار بر تخلیۀ معده اثر منفی دارد.

دارو
درمان دارویی برای گاستروپارزی شامل موارد زیر است:
داروهای تقویت کنندۀ تخلیۀ معده: این داروها متوکلوپرامید، اریترومایسین، و دومپریدون را شامل می‎شود. به هر جهت باید در نظر داشت که مصرف دارو ریسک عوارض جانبی را نیز با خود دارد، و نیز امکان کاهش تأثیرگذاری اریترومایسین با گذشت زمان مطرح است. یک داروی جدید به نام رلامورلین، اخیراً توسعه یافته است و ممکن است میزان عوارض جانبی آن نسبت به داروهای موجود در بازار کمتر باشد.

داروهای کاهش دهندۀ تهوع و استفراغ: این داروها پروکلوپرازین، دیفن‌هیدرامین و اندانسترون را شامل می‎شوند.

داروهایی که باید از مصرف آنها اجتناب کرد
برخی از داروها به عنوان کاهش دهندۀ سرعت تخلیۀ معده شناخته می‎شوند. مردم دچار گاستروپارزی باید فهرست تمامی داروهای مصرفی خود را در اختیار دکتر بگذارند.
داروهای به تأخیر اندازندۀ تخلیۀ معده شامل موارد زیرند:
• آنتی‎اسیدها، شامل آلومینیم
• عامل‎های آنتی‏‌کولینرژیک
• نارکوتیک‌ها

اقدامات پزشکی
در موارد شدید که در آنها مردم به دلیل ابتلاء به گاستروپارزی قادر به مصرف غذا و مایعات نیستند، ممکن است استفاده از لولۀ غذایی مورد نیاز باشد. به عنوان جایگزین امکان استفاده از لولۀ تخلیۀ معده برای کاهش فشار به معده وجود دارد.
یک اقدام پزشکی به نام تحریک الکتریکی معده (GES) در درمان گاستروپارزی نتایج متناقضی به دست داده است. به طور مشخص افراد دچار گاستروپارزی دیابتی ممکن است از این اقدام سود ببرند. GES در واقع کاشت یا پیوند یک دستگاه برای تحریک عضلات معده است.

طب سوزنی
شواهد معدودی در مورد فواید طب سوزنی در بهبود علایم گوارشی در افراد دچار گاستروپارزی مشخصاً گاستروپارزی دیابتی وجود دارد.

دورنما
دورنما برای مردم دچار گاستروپارزی متفاوت است و به علت و شدت بیماری بستگی دارد.
در همۀ موارد ایجاد تغییرات در رژیم غذایی، حرکات ملایم جسمانی پس از صرف غذا، و ترک سیگار می‎تواند به شکل قابل ملاحظه‎ای شانس مدیریت مشکلات گوارشی را افزایش دهد.
اگر این تغییرات به تنهایی کافی نباشند، داروها، مداخلات پزشکی، و درمان‎های جایگزین می‏توانند به تخفیف علایم و اجتناب از عوارض کمک کنند.

توضیح: برای اطلاع بیشتر در مورد گاستروپارزی به لینک زیر در وبسایت مهرین - اخبار سلامت رجوع کنید:
گاستروپارزی (فلج معده): علل، علایم، و درمان

Source:
Gastroparesis diet: Eight tips to help delayed stomach emptying
Last reviewed Thu 3 August 2017
By Jayne Leonard
Reviewed by Natalie Butler, RD, LD

 

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

نوشیدنی‌های مفید و مضر برای افراد دچار ریفلاکس اسید کدامند؟

ریفلاکس اسید یا سوزش سر دل از نظر فنی به عنوان ریفلاکس معده شناخته می‌شود. فرد دچار ریفلاکس اسید ممکن است حس سوزشی در گلو و سینة خود داشته باشد، که می‌تواند کاملاً دردآور و پریشان کننده باشد. ریفلاکس

این حمله قلبی است یا سوزش قلب (سوزش سر دل)؟!

درد ناشی از حملة قلبی وقتی ایجاد می‌شود که یکی از شریان‌های قلبی مسدود می‌گردد. آنژین، دردی مشابه است که به سبب باریک شدن شریان‌های قلبی بر اثر بیماری قلبی ایجاد می‌شود. سوزش قلب دردی سوزش‌دار است که