دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

فهرست صفحات

د÷

آنچه باید در مورد لیپوپروتئین‌ها، کلسترول و رژیم غذایی بدانیم

لیپوپروتئین‌ کم‌چگالی, لیپوپروتئین پرچگالی, چاقی, دیابت, هیپوتیروئیدیسم, مقاومت انسولین, فیبر

لیپوپروتئین‌ها ذراتی گوی مانند هستند که لیپیدها یا چربی‌ها را در بدن حمل می‌کنند

مقالات بیولوژی - بیوشیمی

در این مقاله:
• لیپوپروتئین‌ها چیست؟
• انواع لیپوپروتئین
• لیپوپروتئین‌ها چگونه بر سلامت تأثیر می‌گذارند
• رژیم غذایی، سبک زندگی، و ژنتیک
• چگونه میزان لیپوپروتئین را بهبود ببخشیم
• خلاصه



لیپوپروتئین‌ها، شامل کلسترول، اغلب دچار سوءتعبیر می‌شوند. بسیاری از مردم فکر می‌کنند که تمامی کلسترول‌ بد است و اینکه غذاهای دارای میزان بالای کلسترول بر سلامت بدن تأثیر منفی دارند، اما این موضوع همیشه صحت ندارد.
افراد دچار بالا بودن میزان کلسترول در جستجوی یافتن راه‌هایی طبیعی برای افزایش کلسترول "خوب" و کاهش کلسترول "بد" خود هستند.


لیپوپروتئین‌ چیست؟
لیپوپروتئین‌ها ذراتی گوی مانند هستند که لیپیدها یا چربی‌ها را در بدن حمل می‌کنند. این ذرات حامل لیپیدها و نیز پروتئین‌ها هستند.
مردم لیپیدها را از رژیم غذایی می‌گیرند. بدن در عین حال قادر است تا لیپیدهای خود را بسازد که به نام لیپیدهای اندوژنوس شناخته می‌شوند.
کلسترول نوعی لیپید است که مردم می‌توانند آن را از غذا به دست بیاورند اما کبد تمامی کلسترول مورد نیاز بدن را برای مثال با تولید اسیدهای صفراوی و ایجاد هورمون‌ها تولید می‌کند.
لیپیدها، شامل کلسترول و تری‌گلیسیریدها در لیپوپروتئین‌ها جایگیر شده‌اند. این وضعیت امکان آن را می‌دهد که آنها از طریق جریان خون به حرکت درآیند و در سراسر بدن مورد استفاده قرار گیرند.


انواع لیپوپروتئین
کارشناسان لیپوپروتئین‌ها را بر مبنای اندازه، نقش بیولوژیکی و محتوی آنها طبقه‌بندی می‌کنند.
7 کلاس ذرات لیپوپروتئین وجود دارد اما چهار مورد آنها اصلی محسوب می‌شوند که عبارتند از:
1. چایلومیکرون‌ها. اینها لیپوپروتئین‌ها بزرگ و غنی از تری‌گلیسیرید هستند که سلول‌های روده آنها را از چربی‌های غذایی تولید می‌کنند.
2. لیپوپروتئین بسیار کم‌چگالی (VLDL). کبد این ذرات غنی از تری‌گلیسیرید را تولید می‌کند، که کوچک‌تر از چایلومیکرون‌ها هستند، اگرچه اندازه آنها ممکن است متفاوت باشد.
3. لیپوپروتئین‌ کم‌چگالی (LDL). اینها حامل اصلی کلسترول در خون محسوب می‌شوند و به بافت‌های وابسته به کلسترول مثل غدد فوق کلیوی و گونادها تحویل می‌شوند.
4. لیپوپروتئین پرچگالی (HDL). اینها نقشی حیاتی در معکوس کردن انتقال کلسترول ایفاء کرده کلسترول را از دیگر بافت‌ها به کبد انتقال می‌دهند.
HDLs حاوی آنتی‌اکسیدان و ترکیبات ضد التهابی هستند و به عنوان محافظی در برابر اترواسکلروزیس یا انباشت چربی در شریان‌ها شناخته می‌شوند.
لیپوپروتئین‌ها و به ویژه در موارد زیر نقشی حیاتی در بدن بر عهده دارند:
• جذب و نقل و انتقال لیپیدها در روده کوچک
• انتقال لیپیدها از کبد به بافت‌ها
• انتقال لیپیدها از بافت‌ها به کبد، که به نام انتقال معکوس کلسترول نیز شناخته می‌شود
در انتقال معکوس کلسترول، بدن کلسترول اضافی را از بافت‌ها جدا کرده و آن را به کبد برمی‌گرداند. سپس، کیسه صفرا می‌تواند آن را از بدن خارج کند یا ممکن است بازتوزیع شود.


لیپوپروتئین‌ها چگونه بر سلامت تأثیر می‌گذارند
وقتی مردم از انواع لیپوپروتئین‌ها حرف می‌زنند عموماً می‌گویند که برخی از آنها برای سلامت مضرند در حالی که مابقی محافظی در برابر بیماری محسوب می‌شوند.
کلسترول LDL و کلسترول VLDL با اترواسکلروزیس مرتبط می‌شوند، فرآیندی که در آن پلاک‌ها در شریان‌ها تجمع می‌کنند. اترواسکلروزیس علت زمینه‌ای اصلی برای حمله قلبی، استروک، و بیماری قلبی است.
کلسترول HDL به خروج کلسترول اضافی از بدن و محافظت از آن در برابر اترواسکلروزیس کمک می‌کند.
حفظ تری‌گلیسیریدها و کلسترول HDL، LDL، و VLDL در سطح بهینه برای سلامت ضروری است و به محافظت از بدن در برابر ایجاد بیماری کمک می‌کند. بالا رفتن میزان تری‌گلیسیریدها یا کلسترول LDL یا VLDL و پایین بودن میزان کلسترول HDL می‌تواند ریسک بیماری و اثرات منفی بر سلامت عمومی را افزایش دهد.
به علاوه اندازه لیپوپروتئین‌ها وقتی موضوع خطر بیماری در میان می‌آید اهمیت دارد. برای مثال، ذرات کوچک و متراکم LDL بیشتر از ذرات بزرگ‌تر آن محتمل است که باعث اترواسکلروزیس شوند.
علت آن است که ذرات کوچک و متراکم LDL زمان بیشتری در جریان گردش خون باقی مانده به سهولت بیشتری وارد شریان‌ها شده و آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهند، و زمینه بیشتری برای اکسیداسیون دارند - فرآیندی که در آن LDLs با مولکول‌های ناپایدار به نام رادیکال‌های آزاد وارد فعل و انفعال می‌شوند و به صدمه منجر می‌گردند.


رژیم غذایی، سبک زندگی، و ژنتیک
چاقی، دیابت، و کمبود میزان LDL، و اختلالات التهابی همگی با فراوانی ذرات کوچک و متراکم LDL مرتبط شده‌اند.
همچنین برخی شرایط و گزینه‌های سبک زندگی با افزایش تری‌گلیسیرید و LDL و کاهش میزان HDL مرتبطد. این موارد عبارتند از:
• چاقی
• دیابت
هیپوتیروئیدیسم
• مقاومت انسولین
• مصرف زیاد الکل
• مصرف دخانیات
به علاوه عوامل ژنتیک می‌توانند به افزایش میزان کلسترول و تری‌گلیسیرید منجر شوند. برای مثال، افراد دچار هیپرکلسترولمیای خانوادگی دارای جهش‌های در ژن گیرنده LDL هستند که می‌توانند باعث افزایش میزان کلسترول LDL شوند.
اگرچه بالا بودن میزان کلسترول و تری‌گلیسیرید یک ریسک فاکتور ایجاد بیماری قلبی محسوب می‌شود، به خاطر سپردن این موضوع مهم است که سطح لیپید در خون صرفاً یکی از عوامل متعددی است که تقویت کننده ریسک بیماری قلبی هستند.
به علاوه در حالی که برخی از مردم به شکل ژنتیکی استعداد بیشتری برای میزان بالای کلسترول و تری‌گلیسیرید دارند، اکثریت افراد متقدماً بر اثر رژیم غذایی و گزینه‌های سبک زندگی دچار این مشکل می‌شوند.
به هر حال علی‌رغم باور عامه غذاهای پرکلسترول تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر میزان کلسترول اکثریت مردم ندارند.
علت آن است که بدن تولید کلسترول اندوژنوس را بر مبنای مقدار دریافت کلسترول از رژیم غذایی تنظیم می‌کند، که این بدان معنی است که بدن در زمانی که مقدار کلسترول دریافتی از منبع غذا بالا باشد تولید آن را کاهش می‌دهد.
اگرچه در حدود 25 درصد از مردم، گروهی که به عنوان بیش‌پاسخ‌ده شناخته می‌شوند، به علت عوامل ژنتیکی در برابر کلسترول غذایی حساس‌ترند، تحقیق نشان می‌دهد که عموماً مصرف غذاهای پرکلسترول مثل تخم مرغ به نظر نمی‌رسد که بر ریسک بیماری قلبی حتی در افراد بیش‌پاسخ‌ده مؤثر باشد.


چگونه میزان لیپوپروتئین را بهبود ببخشیم
مردم دچار افزایش میزان کلسترول یا تری‌گلیسیرید ممکن است در این اندیشه باشند که برای کاهش میزان آنها چه کاری می‌توانند انجام دهند.
خوشبختانه تحقیق نشان می‌دهد که برخی از غذاها و تعدیل‌های مربوط به سبک زندگی می‌توانند به شکلی قابل ملاحظه بر سطح لیپوپروتئین‌ها تأثیر بگذارند.
به عنوان مرجع، توصیه‌های کنونی برای سطح لیپید بهینه خون عبارتند از:
• تری‌گلیسیریدها. زیر 150 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر
• کلسترول LDL. زیر 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر
• کلسترول HDL. حداقل 60 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر
در ادامه برخی راه‌های بر مبنای شواهد برای رسیدن به سطوح بهینه و حفظ آنها فهرست شده‌اند:
فیبر بیشتری بخورید. رژیم غذایی غنی از فیبر سطح کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید را 5 تا 10 درصد کاهش می‌دهد. برخی غذاهای پرفیبر شامل انواع لوبیا، میوه، آجیل، و غلات کامل است.
• چربی اضافی بدن را کاهش دهید. انجام این کار می‌تواند به بهبود میزان HDL، کاهش میزان LDL و تری‌گلیسیرید منجر شود و به کاهش ریسک بیماری قلبی کمک کند.
• افزایش فعالیت فیزیکی. این راهی عالی برای کاهش چربی خون و تقویت میزان کلسترول HDL است. به علاوه مطالعات نشان داده‌اند که تمرینات ایروبیک می‌توانند غلظت ذرات کوچک و متراکم LDL را که می‌توانند خطرناک باشند، کاهش دهد.
• محدود کردن قند افزوده و غذاهای فرآوری شده. رژیم غذایی دارای قند افزوده زیاد و غذاهای فرآوری شده با سطوح بالای لیپوپروتئین‌ها ناسالم مرتبط شده است. قند افزوده به ویژه در نوشابه‌ها، به شکلی قابل ملاحظه با میزان بالای تری‌گلیسیرید مرتبط شده است.
• قطع مصرف گوشت‌های فرآوری شده. مصرف گوشت‌های فرآوری شده شامل بیکن و سوسیس با سطوح ناسالم لیپید ناسالم در خون مرتبط است.
• انتخاب چربی‌های سالم. منابع مغذی مطلوب چربی شامل مواردی است که در آواکادو، روغن زیتون، آجیل‌ها، و دانه‌های خوراکی، می‌تواند باعث بهبود میزان لیپید و کاهش ریسک بیماری قلبی منجر شود.
• استفاده از مکمل امگا-3. مطالعات متعددی نشان داده‌اند که این نوع مکمل می‌تواند میزان LDL و تری‌گلیسیرید را کاهش داده و سطح HDL را افزایش دهند. مصرف منظم ماهی‌های امگا 3 مثل سالمون نیز می‌تواند برای سطح لیپید خون مفید باشد.
تحقیق همچنین نشان می‌دهد که ترک سیگار (سیگارت)، داشتن خواب کافی، کاهش استرس، و قطع مصرف الکل می‌تواند باعث بهبود سطح چربی خون شود.
اگرچه این نکات برای اکثر مردم مناسب و ایمن هستند، هر کسی که دچار سطوح ناسالم لیپید یا کمبود سطح کلسترول HDL است باید به پزشک مراجعه کند.
به علاوه، برخی از مردم برای رسیدن به سطوح سالم موارد مزبور نیاز به مصرف دارو دارند.
در عین حال مهم است که مردم پیش از شروع مصرف هر مکمل تازه‌ای برای اطمینان از ایمن و مناسب بودن آن با پزشک مشورت کنند.


خلاصه
لیپوپروتئین‌ها نقشی حیاتی در بدن ایفاء می‌کنند و برای سلامت عمومی بدن مهمند. حفظ لیپوپروتئین‌ها در سطح سالم موضوعی کلیدی است.
افراد دچار سطوح بالای کلسترول یا تری‌گلیسیرید یا کسانی که نیاز به افزایش HDL داشته باشند ممکن است از برداشتن گام‌های فهرست شده در بالا سود ببرند./



آنچه باید در مورد لیپوپروتئین‌ها، کلسترول و رژیم غذایی بدانیم
دکتر دِبرا سولیوان، جیلیان کوبالا
ترجمه پریسا شعله‌دوست

Source:
Medical News Today
What to know about lipoproteins, cholesterol, and diet
Medically reviewed by Debra Sullivan, Ph.D., MSN, R.N., CNE, COI —
Written by Jillian Kubala, MS, RD —
Updated on July 23, 2020

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

الکلیسم تحت تأثیر صدها ژن است

پیش‌بینی ریسک آلزایمر در 18 سالگی با محاسبات ژنتیک

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می‌شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.