دسته بندی ها
Search - Contacts
مقالات و اخبار
Search - News Feeds
واژه نامه
تگ ها

سبک زندگی سالم پس از پیوند اعضا
تغییر اندازه و نوع قلم متن

فصل پنجم


دیابت پس از پیوند



دیابت چیست؟
دیابت بیماری مزمنی است که در نحوة تولید و مصرف هورمونی به نام انسولین، در بدن تأثیر می‌گذارد. انسولین توسط غدة پانکراس (لوزالمعده) تولید می‌شود. غذاهایی که می‌خوریم بخصوص کربوهیدرات‌ها (نان، ماکارانی، قند) و چربی‌ها (مثل کره، پنیر و بستنی) در بدن ما تبدیل به قندی به نام گلوکز می‌شوند.
بدن ما قند را برای تولید انرژی به کار می‌برد. برای تبدیل گلوکز به انرژی‌ قابل استفاده برای بدن، بدن ما باید هورمونی به نام انسولین تولید کند. انسولین قفل سلول‌های بدن را باز می‌کند و اجازه می‌دهد تا گلوکز وارد سلول‌ها شود.
دو نوع دیابت وجود دارد: دیابت نوع اول زمانی روی می‌دهد که بدن توانایی تولید انسولین ندارد و یا به میزان بسیار کمی انسولین تولید می‌کند. این نوع دیابت ممکن است در هر سنی بروز کند ولی معمولاً در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود. افراد مبتلا به این دیابت باید برای کنترل سطح قند خون خود روزانه انسولین تزریق کنند. دیابت نوع دوم زمانی رخ می‌دهد که بدن در برابر انسولین مقاوم است به این معنی که نمی‌تواند به درستی از هورمون استفاده کند. این دیابت غیر وابسته به انسولین بوده و معمولاً در بزرگسالان دیده می‌شود. در صورتی که انسولین ساخته نشود و یا درست در بدن استفاده نشود، میزان گلوکز در خون بالا می‌رود. دیابت نوع دوم اغلب همراه اضافه وزن و چاقی است که این امر خود سبب مقاومت بدن به انسولین می‌شود. در حدود 95%-85% موارد دیابت در کشورهای توسعه یافته از این نوع است. این افراد می‌توانند قند خون خود را با رژیم غذایی و ورزش مدیریت کنند ولی ممکن است در طول زمان داروهای خوراکی کنترل قند خون و یا انسولین برای کنترل قند تجویز شود. مشکلات زیادی از جمله آسیب به کلیه‌ها، چشم‌ها، عروق کوچک و سیستم عصبی، با افزایش سطح گلوکز روی می‌دهد.

دیابت، یک بیماری شایع
دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن است. دیابت در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در حال افزایش است. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی در سال 2014، 8.5 درصد از بزرگسالان در سن 18 سال و بالاتر دیابت داشتند. تعداد افراد مبتلا به دیابت از 108 میلیون در سال 1980 به 422 میلیون نفر در سال 2014 افزایش یافته است و این میزان در 20 سال آینده دو برابر خواهد شد.
بر اساس اعلام انجمن بین‌المللی دیابت، 5 کشور که بیشترین آمار مبتلایان به دیابت را دارا هستند عبارتند از هند (35.5 میلیون نفر)، چین (23.8 میلیون نفر)، ایالات متحد آمریکا (16 میلیون نفر)، روسیه (9.7 میلیون نفر)، و ژاپن (6.7 میلیون نفر).
دیابت با بیماری‌های قلبی، سکتة مغزی، فشار خون بالا، کوری، بیماری‌های کلیوی و نارسایی کلیه ارتباط دارد. مشکلات جدی که در جریان خون عروق کوچک در بیماران دیابتی روی می‌دهد، گاهی منجر به قطع عضو می‌گردد. سازمان بهداشت جهانی تخمین زده است در حدود 2.5 تا 15 درصد بودجة سالانه سلامت صرف درمان بیماری‌های وابسته به دیابت می‌شود. هزینه‌های پزشکی فرد مبتلا به دیابت 2 تا 5 برابر افرادی است که به دیابت مبتلا نیستند.
عوامل دیابت
افرادی که بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند:
• سابقة خانوادگی: در برخی افراد تمایل به ارث بردن دیابت وجود دارد بخصوص اگر هر دو والد و یا خواهر و برادرها مبتلا باشند.
• پس‌زمینة قومی‌: آفریقایی آمریکایی‌ها، سرخ‌پوستان آمریکایی، بومیان آلاسکا، اسپانیایی‌ها، ساکنان جزایر اقیانوس آرام و آسیایی‌ها، بیش از دیگران در معرض ابتلا هستند. برخی گروه‌های قومی دو تا سه برابر دیگران در معرض ابتلا هستند. دیابت نوع یک‌، که از هر دو والد به ارث می‌رسد در قفقاز شایع‌تر است.
• چاقی: یک عامل خطر قوی برای ابتلا به دیابت نوع دو چاقی است، به ویژه برای کسانی که در جوانی چاق بوده‌اند و مدت طولانی وزن بالا داشته‌اند.
• کم‌تحرکی: افرادی که در سبک زندگیشان میزان فعالیت کم است.
• سن بالا: در ترکیب با سایر عوامل خطر، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد.
• بالا بودن چربی‌های خون ( کلسترول و یا تری‌گلیسیرید)
• داروهای تضعیف کنندة سیستم ایمنی: برای کاهش دادن خطر رد پیوند تجویز می‌شوند.

دیابت پس از پیوند
دیابت یک بیماری جدی است که مشکلات و عوارض زیادی به دنبال آن بروز می‌کند. دیابت خطر بزرگ‌تری برای افراد دریافت کنندة پیوند عضو است. دیابتی که پس از پیوند عضو بروز می‌کند "دیابت پس از پیوند" نام دارد. این نوع دیابت ویژگی‌های هر دو نوع دیابت نوع یک و دو را دارا می باشد.
داروهای تضعیف کنندة سیستم ایمنی که شما برای کاهش دادن خطر رد پیوند استفاده می‌کنید، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد. در نتیجه بدن شما پاسخ متفاوت و جدیدی نسبت به مواد غذایی که می‌خورید از خود بروز خواهد داد. این پاسخ جدید منجر به بروز دیابت پس از پیوند می‌شود. اگرچه بیشتر داروهایی که برای کاهش دادن خطر رد پیوند استفاده می‌کنید، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهند، برخی از آنها خطر بیشتری دارند. سایر عوامل خطر برای ابتلا به دیابت پس از پیوند عبارتند از: سن بالا، استعداد ژنتیکی فرد برای ابتلا به دیابت، چاقی، هپاتیت C و کمبود منیزیم.
احتمال بروز دیابت پس از پیوند کلیه 18-9 درصد، پس از پیوند کبد 30-20 درصد، پس از پیوند ریه 40-26 درصد و پس از پیوند قلب 29 درصد تخمین زده شده است.

کاهش خطر ابتلاء به دیابت
برخی از عوامل خطر مثل پس‌زمینه‌های قومی و سن قابل تغییر نیست اما چندین عامل خطر وجود دارد که شما می‌توانید آنها را تغییر دهید:
• سلامت کلی خود را از طریق بهبود رژیم غذایی و فعالیت‌های ورزشی، بهبود ببخشید.
• اگر اضافه وزن دارید برای کاهش خطر ابتلا به دیابت وزن خود را کاهش دهید.
• تغذیة خود را با یک رژیم غذایی متعادل بهبود ببخشید، با پزشک متخصص تغذیه، پرستار هماهنگ کنندة تیم پیوند و پزشک خود در مورد رژیم غذایی خود مشورت کنید.
• ورزش یک درمان مهم است چرا که سبب کاهش وزن و کاهش میزان استرس شما می‌شود.
• سعی کنید میزان استرس خود را کاهش دهید. در صورتی که از صحبت کردن با مددکار اجتماعی و پزشک خود احساس راحتی می‌کنید، در مورد استرس خود با آنها مشورت کنید. آنها به شما کمک و در صورت نیاز شما را به مشاوران با تجربه معرفی می‌کنند.
• در مورد داروهای سرکوب کنندة سیستم ایمنی با پزشک خود مشورت کنید. در صورت امکان داروهایی که خطر کمتری برای ابتلا به دیابت دارند، برای شما تجویز خواهد شد.
مطالعات انجام شده بر روی 3234 فرد که در معرض ابتلا به دیابت بودند مشخص ساخت که کاهش 5 تا 7 درصد از وزن بدن و افزایش فعالیت به میزان 30 دقیقه، 5 روز در هفته و رژیم غذایی سالم به صورت قابل توجهی ریسک ابتلا به دیابت را کاهش می‌دهد.

علائم و نشانه‌های دیابت پس از پیوند
شما به عنوان بیمار پیوند مسؤولیت بزرگی در حفظ سلامت خود دارید. یکی از مسؤولیت‌های شما کنترل مرتب خودتان برای بروز علائم دیابت پس از پیوند است. تشخیص زودرس و درمان به موقع دیابت احتمال بروز عوارض را کاهش می‌دهد. در صورتی که افراد خانوادة شما مبتلا به دیابت هستند و یا دارای سایر عوامل خطر ابتلا به دیابت هستید، به صورت منظم آزمایش دهید و میزان قند خون خود را چک کنید. ممکن است با بی‌توجهی شما به علائم، دیابت پیشرفت کند.
به بروز علائم زیر توجه کنید:
تکرر ادرار
• تشنگی بیش از حد
• گرسنگی شدید
• خستگی
• سوزن سوزن شدن یا بی‌حسی در دست و پا
• تغییرات ناگهانی بینایی
• تحریک‌پذیری
• کاهش وزن غیر منتظره
• کاهش سرعت درمان بریدگی‌ها و یا بروز عفونت
• خارش ثابت

تشخیص و درمان دیابت
دیابت با اندازه‌گیری سطح گلوکز خون توسط چندین تست آزمایشگاهی تشخیص داده می‌شود. قند خون ناشتا، توسط نمونه‌ای از خون شما ( حجم بسیار کمی از خون)، پس از چند ساعت ناشتا بودن اندازه‌گیری می شود. تست تحمل گلوکز نیز انجام می‌شود. این تست نیاز به چند نمونه خون در طول چند ساعت دارد. پزشک شما میزان قند خون شما را در زمانی که غذا می‌خورید، اندازه می‌گیرد. سطح گلوکز در افراد مبتلا به دیابت افزایش می‌یابد. این افزایش در میزان گلوکز خون زمانی اتفاق می‌افتد که میزان انسولین تولید شده کافی نیست و یا انسولین به درستی فعالیت نمی‌کند و امکان وارد شدن قند به داخل سلول‌ها فراهم نمی‌شود.
برای برخی بیماران یک تغیییر ساده در داروهای پیوند می‌تواند به کنترل دیابت کمک کننده باشد. در برخی دیگر تغییر عادات غذایی و از دست دادن وزن اضافی مفید است. اضافه کردن ورزش به برنامه‌های روزانه به کنترل بیماری کمک می‌کند. برای کنترل دیابت نیاز به تزریق انسولین و یا مصرف داروهای کاهش‌دهندة قند خون به صورت خوراکی است. انسولین جایگزین هورمون در بدن افرادی می‌شود که قادر به تولید آن نیستند (دیابت نوع یک). داروهای خوراکی غدة پانکراس را تحریک می‌کنند تا انسولین بیشتری تولید کند و در بیمارانی که در بدن آنها انسولین تولید می‌شود ولی میزان آن کافی نیست به کار می روند (دیابت نوع دو).
در صورتی که تشخیص داده شود که شما مبتلا به دیابت پس از پیوند هستید، ضروری است که به صورت منظم در طول روز قند خون خود را اندازه‌گیری کنید. قند خون خود را به وسیلة دستگاه دیجیتالی هر روز صبح ناشتا و قبل از هر وعدة غذایی اندازه‌گیری کنید. میزان قند خون خود را در یک دفترچة همراه با تاریخ و ساعت ثبت کنید و در هر بار مراجعه به پزشک دفترچه را همراه داشته باشید. پرستار و یا متخصص تغذیه به شما کمک می‌کنند تا بتوانید غذاهایی را که برای شما مفید است در رژیم غذایی روزانه خود جای دهید و از مصرف غذاهایی که برای شما مضر است، اجتناب کنید. پرستار شما در مورد لزوم مراقبت از پاها، پوست، چشم، لثه‌ها و دندان‌ها به شما آموزش خواهد داد.
پزشک شما به صورت منظم قند خون شما را اندازه می‌گیرد و پاها و پوست شما را معاینه می‌کند. توسط یک تست آزمایشگاهی به نام هموگلوبین A1C، میزان کنترل قند خون شما را در طولانی مدت بررسی می‌کند. در هر مراجعه دفترچة شما را بررسی می‌کند و با توجه به میزان قند خون که شما در دفترچة خود ثبت کرده‌اید، در مورد درمان شما تصمیم می‌گیرد.
عوارض دیابت
در صورتی که دیابت کنترل نشود مشکلات جدی در قلب، چشم‌ها، کلیه‌ها، پایانه‌های عصبی و عروق خونی ایجاد خواهد کرد. آگاه بودن از علائم و نشانه‌هایی که منجر به این مشکلات می‌شود، در درمان زودهنگام اهمیت بسزایی دارد. در صورت بروز هر یک از علائم زیر به پزشک خود مراجعه کنید:
سردرد ضربان‌دار، تاری دید، سرگیجه، بی‌حسی و سوزن سوزن شدن اندام‌ها، نامنظم شدن ضربان قلب و تنگی نفس. این موارد ممکن است نشانه‌های مشکلات قلبی باشند.
• سوزن سوزن شدن، کاهش حس، حساسیت به لمس و ضعف عضلات دست و پا، می‌تواند نشانه آسیب به انتهای عصب باشند (‌نوروپاتی دیابتی). در حدود نیمی از افراد مبتلا به دیابت دچار نوروپاتی دیابتی می‌شوند. با حفظ قند خون در میزان قابل قبول می‌توانید این عارضه را به تأخیر بیندازید. همواره پوست خود را از نظر آسیب، زخم و تاول بررسی کنید. نشانه‌های نوروپاتی را در مراحل اولیه گزارش کنید؛ برای مثال درمان یک زخم اولیة انگشت پا بسیار موفقیت‌آمیزتر از مراحل پیشرفته زخم است که ممکن است منجر به قطع عضو شود.

نکات مهم برای پیشگیری از نوروپاتی محیطی
• هر روز کف پای خود را در آیینه بررسی کنید و هرگونه زخم و تاول را به پزشک گزارش کنید.
• در صورتی که پای شما پوست خشکی دارد از لوسیون مرطوب کننده استفاده کنید ولی لای انگشتان را همواره خشک نگاه دارید.
• از کفش و جوراب با سایز مناسب استفاده کنید.
• تغییرات بینایی: دیابت کنترل نشده در طولانی مدت سبب ضخیم شدن رگ‌های خونی چشم می‌شود (رتینوپاتی دیابتی) و در صورتی که تشخیص داده نشود، منجر به کوری می‌گردد. از آنجایی که بیماران معمولاً تجربه‌ای از علائم ندارند، معاینات منظم چشم‌ها ضروری است.
افراد مبتلا به دیابت 40 درصد بیش از سایر افراد در معرض ابتلا به بیماری گلوکوم یا آب سیاه و 60 درصد بیش از سایر افراد در معرض ابتلا به بیماری کاتاراکت یا آب مروارید هستند. احتمال بروز رتینوپاتی دیابتی در افرادی که سطح قند خون خود را نزدیک به میزان طبیعی کنترل می‌کنند، کمتر است.
• فشار خون بالا: فشار خون بالا اغلب نشانة کارکرد نامناسب کلیه‌ها است. بیماران دیابتی 50% بیشتر از افراد معمولی در معرض ابتلا به بیماری‌های کلیوی هستند. اگر فشار خون بالا کنترل نشود، عامل مهمی در ایجاد بیماری‌های کلیوی است. بسیار مهم است که فشار خون خود را به صورت منظم کنترل کنید. پس از انجام پیوند و قبل از ترخیص، یک کاف فشارسنج برای اندازه‌گیری فشار خون خود در منزل تهیه کنید. پرستار پیوند به شما آموزش خواهد داد که چگونه فشار خون خود را کنترل کنید. در دفترچة مراقبتی خود به صورت منظم میزان فشار خون روزانة خود را ثبت کنید. در صورتی که فشار خون شما بالا باشد داروهای کنترل کنندة فشار خون برای شما تجویز می‌شود تا از بروز بیماری‌های کلیوی پیشگیری شود.
• عوارض پوستی: عفونت‌های پوستی، خارش و تاول می‌تواند افراد مبتلا به دیابت را مبتلا کند. بافت‌های ملتهب معمولاً گرم، قرمز، متورم و دردناک هستند. عفونت‌های قارچی معمولاً در نقاط مرطوب پوست مانند زیر بغل و کشالة ران و بین انگشتان دست و پا روی می‌دهند. در صورت بروز خارش و مشاهدة ضایعات فلس مانند در این مناطق به پزشک خود اطلاع دهید.
نارسایی کلیوی: سطح بالای قند خون سبب می‌شود کلیه‌ها حجم بیشتری از خون را فیلتر کنند که سبب افزایش کار کلیه‌ها شده و در طول زمان منجر به دفع پروتئین از ادرار می‌شود. کنترل سطح قند خون و فشار خون سبب پیشگیری از آسیب کلیه‌ها می‌شود. در صورتی که نارسایی کلیه‌ها روی دهد، انجام دیالیز برای دفع مواد زاید تجمع یافته داخل بدن توصیه می‌شود.

زندگی با دیابت
اگرچه هیچ درمانی برای دیابت وجود ندارد، این بیماری قابل کنترل است. به یاد داشته باشید کنترل دیابت و زندگی با دیابت قطعاً در دسترس شماست. اگر دیابت پس از پیوند، در مورد شما تشخیص داده شد، یادگیری در مورد آن شروع کنید و تا جایی که می‌توانید در مورد دیابت اطلاعات گردآوری کنید. با پزشک و پرستار خود در مورد دیابت و داروهای سرکوب کنندة سیستم ایمنی مشورت کنید. مراقبت‌های معمول بیماران دیابتی را از آنها فرا گیرید. میزان قند خون خود را ثبت کنید و روش‌هایی را که به شما کمک می‌کنند تا سطح انسولین خود را حفظ کنید، یاد بگیرید. انتخاب سبک زندگی سالم از طریق رژیم غذایی مناسب، ورزش و کاهش استرس برای کاهش وزن، برای شما لازم و ضروری است. از مصرف شکر و چربی‌های اشباع شده خودداری کنید.
از خانواده، دوستان، بیماران دیابتی دیگر و اعضاء تیم پیوند خود کمک بگیرید. فراموش نکنید هرچه بیشتر یاد بگیرید، بیشتر می‌توانید دیابت را تحت کنترل خود داشته باشید.
در صورت صلاحدید پزشک معالج می‌توانید در انجمن دیابت ایران عضو شده و از خدمات آموزشی این انجمن بهره‌مند شوید.

در زمینۀ دیابت مطالعۀ لینک زیر در وبسایت مهرین - اخبار سلامت توصیه می‎شود:
دیابت - علایم، علل، و درمان

مطالب پیشنهادی ما برای مطالعه

ارتباط افسردگی و دیابت بارداری دوسویه است

9 فوق غذا برای دیابت و شیوه آماده کردن آنها

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری درباره این مطلب ارائه نشده است.

نظر خود را اضافه کنید.

نظر شما پس از بازبینی منتشر می شود.
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید.